- Tên Ebook: Cổ Phiếu Bình Thường Và Lợi Nhuận Bất Thường
- Loại file: PDF
- Dung lượng: 2 MB
- Số trang: 368
LINH TẢI:
TRÍCH DẪN:
Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. Lời mở đầu 1 Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường 980.56610 Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 2 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. Lời mở đầu 3 COMMON STOCKS AND UNCOMMON PROFITS AND OTHER WRITINGS Copyright © 1996, 2003 by Philip A. Fisher All Rights Reserved. This translation published under license. CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG Bản quyền tiếng Việt © 2009 Công ty Sách Alpha Không phần nào trong xuất bản phẩm này được phép sao chép hay phát hành dưới bất kỳ hình thức hoặc phương tiện nào mà không có sự cho phép trước bằng văn bản của Công ty Sách Alpha. Thiết kế bìa: Trần Văn Phượng Theo dõi bản thảo: Tùng Linh & Mỹ Hòa Liên hệ về dịch vụ bản quyền sách & văn hóa phẩm: Email: copyright@alphabooks.vn Liên hệ hợp tác về bản thảo hoặc nhận các bản dịch: Email: publication@alphabooks.vn bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 4 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường Tùng Linh, Ngọc Hà dịch P HILIP A. F ISHER Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời mở đầu 5 NHÀ XUẤT BẢN LAO ĐỘNG – XÃ HỘI Tìm đọc bộ sách chứng khoán của Alpha Books 1. 24 bài học sống còn để đầu tư thành công trên thị trường chứng khoán, William J. O'Neil, 2008, 44.000VNĐ 2. Ác mộng Đại khủng hoảng 1929, John Kenneth Galbraith, 2009, 44.000VNĐ 3. Bước nhảy ngẫu nhiên trên phố Wall (sắp xuất bản), Burton G.Malkiel, 109.000VNĐ (dự kiến) 4. Chết vì chứng khoán, Richard Smiten, 2007, 69.000VNĐ 5. Chiến lược đầu tư chứng khoán, David Brown, Kassandra Bentley, 2008, 59.000VNĐ 6. Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường, Philip A. Fisher, 2009, 79.000VNĐ 7. Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán, Joel Greenblatt, 2007, 39.000VNĐ 8. Đánh bại thị trường chứng khoán (sắp xuất bản), Peter Lynch, 89.000VNĐ (dự kiến) 9. Giàu từ chứng khoán, John Boik, 2007, 49.000VNĐ 10. Hồi ức của một thiên tài đầu tư chứng khoán, Edwin Lefevre, 2007, 69.000VNĐ 11. Kiếm tiền thời khủng hoảng, Martin D. Weiss, 2009, 85.000VNĐ Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 6 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG 12. Phố Wall - một Las vegas khác, Nicolas Darvas, 2007, 44.000VNĐ 13. Phong cách đầu tư Warren Buffett, Robeert G. Hagstrom, 2007, 59.000VNĐ 14. Quy tắc số 1, Phil Town, 2007, 69.000VNĐ 15. Tôi đã kiếm được 2 triệu đô-la trên thị trường chứng khoán như thế nào, Dicolas Darvas, 2007, 39.000VNĐ 16. Trên đỉnh Phố Wall, Peter Lynch, 2007, 74.000VNĐ 17. Trò bịp trên Phố Wall (sắp xuất bản), Michael Lewis, 89.000VNĐ (dự kiến) 18. Trở thành thiên tài chơi chứng khoán, Joel Green Blatt, 2007, 45000VNĐ Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Kiếm lợi nhuận phi thường từ cổ phiếu thường 7 Kiếm lợi nhuận phi thường từ cổ phiếu thường Đ ược trong toàn số những thế giới nhà ca ngợi đầu tư và có ngưỡng ảnh hưởng mộ, Philip lớn nhất Fisher mọi là thời một đại. Triết lý và những bí quyết đầu tư thành công trong suốt sự nghiệp của Fisher đã được ông đúc rút trong Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường. Ngay từ khi xuất bản năm 1958, cuốn sách đã được đánh giá rất cao và được xếp trong danh sách các cuốn sách về đầu tư bán chạy nhất. Và trong hơn 40 năm qua, các thế hệ nhà đầu tư hiện đại vẫn không ngừng nghiên cứu, áp dụng cuốn sách và coi đó là cẩm nang chỉ đường không thể thiếu. Ngay cả tỷ phú Warren Buffett cũng từng viết: "Tôi là một độc giả luôn háo hức chờ đợi được đọc những gì mà Phil viết và tôi xin giới thiệu ông cho các bạn". Là một trong những người tiên phong trong lĩnh vực đầu tư tăng trưởng, quan niệm đầu tư của Fisher, như con trai ông Kenneth Fisher đã tổng kết là: "Cha tôi muốn đầu tư vào một công ty có thể tăng trưởng, tăng trưởng không ngừng, và thích những cổ phiếu có thể mua vào với mức giá hợp lý và không bao giờ phải bán ra." Khoản đầu tư nổi tiếng nhất của ông là những cổ phiếu của Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 8 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG Motorola mà ông mua vào năm 1955 khi nó mới chỉ là nhà sản suất rađiô và nắm giữ cho tới tận khi qua đời chính là một minh chứng sống động cho thành công của quan niệm đầu tư tăng trưởng của ông. Trọng tâm cuốn sách đặt vào hai vấn đề ‒ phương pháp "lời đồn đại" và cách chọn cổ phiếu. Với phương pháp "lời đồn đại", Fisher đã chỉ ra cho các nhà đầu tư cách thức tìm nguồn thông tin xác thực để đầu tư với rủi ro thấp nhất nhưng thu lợi nhuận cao nhất. Nguồn thông tin đó không nằm trên Phố Wall nơi chứa đựng vô số những cơn đồng bóng, những mốt nhất thời khiến chúng ta không thể xác định nổi đâu là giá trị thực của một cổ phiếu. Không chạy theo đám đông, thay vào đó tìm nguồn thông tin từ các đối tác, đối thủ cạnh tranh, ngân hàng cho vay, khách hàng... của công ty mục tiêu, đó mới là nơi cho bạn nguồn thông tin cần thiết giúp đưa ra nhận định chính xác. Kết hợp phương pháp "lời đồn đại" với 15 tiêu chí chọn cổ phiếu, bạn sẽ tìm được cổ phiếu lý tưởng, nắm giữ trong thời gian dài, và thu lợi nhuận tối đa. Ngoài ra, Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường còn đề cập đến những vấn đề quan trọng như cách chọn cổ phiếu tăng trưởng, thời điểm nên mua và nên bán, một số điều cần tránh, các thành tố của một khoản đầu tư an toàn... Trong lần tái bản năm 1960, cuốn sách tiếp tục được bổ sung nhiều thông tin. Và trong các lần tái bản tiếp theo, tác giả đã ghép thêm hai cuốn sách viết sau của ông là Conservative Investors Sleep Well (Giấc ngủ ngon cho các nhà đầu tư cẩn trọng) và Developing an Investment Philosophy (Hình thành một triết lý đầu tư). Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Kiếm lợi nhuận phi thường từ cổ phiếu thường 9 Hiện nay, các nhà đầu tư chứng khoán tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức và rủi ro, nhưng đồng thời họ cũng có nhiều cơ hội và tiềm năng để trở nên giàu có, thành công ngoài sức tưởng tượng. Triết lý đầu tư của Philip sẽ chỉ ra một hướng đầu tư vững chắc nhất để đi tới thành công, đó là đầu tư vào các cổ phiếu tăng trưởng, cũng như giúp các nhà đầu tư giữ vững niềm tin và lập trường đầu tư trong một thị trường chứng khoán tuy non trẻ và đầy biến động nhưng rất tiềm năng như Việt Nam. Cùng với nhiều cuốn sách về chứng khoán do Alpha Books đã xuất bản, chúng tôi tin rằng cuốn sách này sẽ giúp các nhà đầu tư chứng khoán Việt Nam có thêm kiến thức và lời khuyên từ một trong những thiên tài chứng khoán để đầu tư lâu dài và gặt hái những thành công vượt xa hiện tại. Xin trân trọng giới thiệu cùng độc giả! Tháng 7 năm 2009 CÔNG TY CỔ PHẦN SÁCH ALPHA Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long 980.44900 Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 10 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG C ó những cuốn sách làm thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận của chúng ta về thị trường tài chính, xứng đáng với vị trí trang trọng trên giá sách của mọi nhà đầu tư. Alpha Books mong muốn giới thiệu đến độc giả những cuốn sách đáng nhớ như vậy, bởi một lẽ đơn giản, chúng chứa đựng vô vàn tri thức bổ ích và thiết thực. Chúng ta đọc mỗi cuốn sách, nảy ra những ý tưởng kinh doanh đột phá, những triết lý Marketing, và kỹ năng tài chính quan trọng... có giá trị sống mãi với thời gian. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời mở đầu 11 Cuốn sách này dành cho tất cả các nhà đầu tư, lớn và nhỏ, những người KHÔNG tham gia vào triết lý: "Tôi đã có quyết định của mình rồi, đừng có làm tôi bối rối với những thực tế nữa." Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Mục lục 13 Mục lục Lời tựa 15 PHẦN I: CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG 33 Lời mở đầu 34 1. Những manh mối từ quá khứ 38 2. Sức mạnh của phương pháp "lời đồn đại" 51 3. Nên mua gì? (1) 55 4. Nên mua gì? (2) 96 5. Thời điểm mua vào 108 6. Thời điểm bán ra 128 7. Những nhầm lẫn về cổ tức 140 8. Năm điều nhà đầu tư nên tránh 153 9. Thêm năm điều nhà đầu tư nên tránh 170 10. Tìm ra cổ phiếu tăng trưởng như thế nào? 206 11. Tóm lược và kết luận 219 Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 14 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG PHẦN II: GIẤC NGỦ NGON CHO CÁC NHÀ ĐẦU TƯ CẨN TRỌNG 221 Lời giới thiệu 222 1. Thành tố đầu tiên của một khoản đầu tư an toàn 226 2. Thành tố thứ hai 235 3. Thành tố thứ ba 250 4. Thành tố thứ tư 262 5. Bàn thêm về thành tố thứ tư (1) 271 6. Bàn thêm về thành tố thứ tư (2) 278 Phần III: HÌNH THÀNH MỘT TRIẾT LÝ ĐẦU TƯ 289 1. Nguồn gốc của triết lý 291 2. Học hỏi từ kinh nghiệm 305 3. Một triết lý hoàn hảo 321 4. Phải chăng đây là thị trường hiệu quả? 342 Phụ lục 361 Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 15 Lời tựa Điều tôi học được từ các cuốn sách của cha C uốn biết sách vậy, này bởi điều sẽ ngày đó cũng càng ảnh từng hưởng xảy ra mạnh với tôi. mẽ Tôi tới bạn, đã mất tôi mười lăm năm mới hiểu được Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường. Khi lần đầu tiên đọc cuốn sách, tôi đã nguyền rủa nó. Khi ấy, tôi mới tám tuổi. Thật phí phạm khi bắt đầu một kỳ nghỉ hè tuyệt vời bằng cuốn sách như vậy. Có quá nhiều từ ngữ khó hiểu khiến tôi phải tra từ điển liên tục. Nhưng đó là cuốn sách của cha, và tôi rất tự hào về ông. Mọi người ở trường, hàng xóm và báo chí đều nói rằng cuốn sách của ông gây tiếng vang lớn, rằng đó là một trong những tác phẩm best-seller về đầu tư chứng khoán theo bình chọn của New York Times. Vì thế, tôi cảm thấy mình có nghĩa vụ phải đọc nó. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ này, tôi vô cùng sung sướng và dành toàn bộ thời gian còn lại hưởng thụ nốt kỳ nghỉ hè. Ai có thể ngờ rằng về sau tôi lại sáng lập một hãng quản lý quỹ đầu tư lớn phục vụ hàng nghìn khách hàng, viết sách, trở thành người phụ trách một chuyên mục quan trọng của tạp chí Forbes Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 16 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG danh tiếng, và viết nhiều bài bình luận về các cuốn sách đầu tư "Hay nhất trong năm"? Có thể nói rằng tất cả những điều trên đều bắt nguồn từ sự kiện tôi đọc cuốn sách dạy về đầu tư đầu tiên khi mới lên tám, mặc dù khi đó tôi chẳng hiểu gì cả. Tôi đọc cuốn sách lần thứ hai khi 20 tuổi, chuẩn bị tốt nghiệp đại học. Cha muốn tôi làm việc cùng ông và anh trai. Nhưng tôi băn khoăn không biết liệu đây có thật sự là một cơ hội tốt. Thế nên, tôi đọc lại Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường. (Khi đó, chỉ còn rất ít từ ngữ trong cuốn sách mà tôi chưa hiểu). Khi đọc đến 15 tiêu chí một cổ phiếu thường cần có, tôi tự hỏi liệu mình có thể áp dụng chúng để mua một loại chứng khoán địa phương được không. Tôi nghĩ, nếu thành công thì nó sẽ cho thấy ích lợi của việc cộng tác với cha. Nhưng vụ làm ăn đó không thành công. Lúc bấy giờ, trên thị trường có cổ phiếu của một công ty gỗ tên là Pacific Lumber, dường như đây là cơ hội tốt để tôi kiếm lợi nhuận. Nhưng những người mà tôi tiếp xúc không ấn tượng với một đứa trẻ tò mò, muốn tìm kiếm các thông tin về tình hình cạnh tranh giữa các công ty, nhưng lại chưa hề có sự chuẩn bị và hoàn toàn thiếu khả năng phân tích thông tin. Thậm chí tôi còn không biết cách đặt những câu hỏi có ý nghĩa. Sau khi bị họ từ chối trả lời câu hỏi, tôi đã bỏ cuộc. Nhưng bài học đó giúp tôi nhận ra rằng cần phải tích cực học hỏi hơn nữa. Làm việc với cha tôi là một lựa chọn đầy rủi ro, có thể sẽ kiếm được lợi nhuận rất lớn từ các cổ phiếu tăng trưởng phi thường kiểu túi mười gang nhưng cũng có thể thua lỗ trắng tay. Tôi kể những điều này để các bạn thấy rằng, tôi − một "cậu bé" Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 17 20 tuổi, không phải là một sinh viên luôn đứng đầu lớp, chưa từng học ở một trường đại học danh tiếng, không có thành tích gì đáng kể mà vẫn có thể không ngừng học hỏi và chỉ trong vài năm đã biết cách sử dụng hiệu quả những nguyên tắc trong cuốn sách này, thì các bạn cũng hoàn toàn có thể làm được điều đó. 15 tiêu chí chọn cổ phiếu Khi bạn bắt đầu kinh doanh và chưa từng mua bất kỳ cổ phiếu nào như tôi hồi trẻ, thì việc tính toán xem mua gì dường như quan trọng hơn là bán gì. Thật may mắn, cuốn sách này chỉ ra rằng, nếu bạn tìm ra những cổ phiếu tốt để mua thì việc bán sẽ không còn quá quan trọng vì bạn hoàn toàn có thể giữ chúng bao lâu cũng được. 15 tiêu chí chọn cổ phiếu của cha tôi sẽ hướng dẫn bạn nên mua loại cổ phiếu nào. Áp dụng 15 tiêu chí này là một kinh nghiệm thực tiễn thường gặp kết hợp với phương pháp "lời đồn đại", như cha tôi mô tả, tất cả đều nhằm nghiên cứu cổ phiếu. Tôi sẽ không thuật lại chi tiết những thành công trong sự nghiệp mà tôi sớm đạt được nhờ 15 tiêu chí này. Nhưng chúng đã mang lại cho tôi động lực sự nghiệp mạnh mẽ khi khám phá ra những cổ phiếu tuyệt vời đem đến những phần thưởng lớn lao. Từ 15 tiêu chí chọn cố phiếu, tôi tìm hiểu được ở đâu có công ty nào phù hợp với mục tiêu đầu tư của tôi, và bằng cách nào công ty đó trở nên thịnh vượng hay xuống dốc. Và nếu công ty xuống dốc thì nguyên nhân nằm ở đâu? Tôi nhanh chóng hiểu ra vì sao nhiều nhà đầu tư lại thất bại khi áp dụng 15 tiêu chí này. Bởi vì bí quyết nằm trong phương pháp "lời đồn đại", và mọi bí quyết đều cần có thời gian mới chinh phục được. Mục tiêu của Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long 980.76348 Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 18 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG phương pháp "lời đồn đại" là tìm hiểu thực chất mạnh, yếu của một công ty từ những nguồn thông tin xác thực. Tuy nhiên, hầu hết mọi người không sử dụng cách này, thay vào đó lại chủ yếu dựa vào những thông tin và sự cuồng nhiệt của đám đông trên phố Wall, mà phần lớn trong số đó là những người muốn bán cổ phiếu cho bạn. Khi bước sang thế kỷ XXI, nhẽ ra công chúng phải ý thức được rõ ràng sức mạnh của phương pháp "lời đồn đại", nhưng thực tế không như vậy. Nếu bạn từng áp dụng 15 tiêu chí trong cuốn sách và thu thập thông tin từ những nguồn xác thực nhất chứ không phải từ phố Wall, thì bạn sẽ không bao giờ mua phải bất kỳ loại cổ phiếu tai tiếng nào đang bị vô số tin tức của thị trường giá xuống giai đoạn 2000 – 2002 chi phối. Hoàn toàn có thể tránh được việc mua phải cổ phiếu của những công ty tai tiếng như Enron, Tyco và WorldCom. Các nhà đầu tư thất bại do mua phải cổ phiếu của những công ty trên là bởi họ đã dựa vào những tin đồn nhảm và nhận định của phố Wall, thay vì tìm kiếm sự thật về sức mạnh của các công ty này. Mười lăm tiêu chí trong cuốn sách trình bày và phân tích những đặc điểm kinh doanh rất cơ bản, không thể giả mạo của các doanh nghiệp. Phương pháp "lời đồn đại" của cuốn sách khuyên bạn nên tránh những trò bịp bợm và tìm kiếm thông tin về công ty mà bạn định mua cổ phiếu (công ty mục tiêu) từ những nguồn tin cậy như: đối thủ cạnh tranh, khách hàng và nhà cung cấp của nó, tất cả các đối tượng này đều có lợi ích chung khi đề cập đến những thông tin chân thực về công ty này, và họ hoàn toàn có đủ cơ hội, thông tin để nhận định chính xác về công ty. Điều này có nghĩa là nói chuyện với đại diện bán hàng của các công ty đối thủ, những người vốn có cơ sở để đánh giá tiêu cực về công ty mục tiêu của bạn nhưng sẽ không thể làm vậy nếu đối thủ quá lớn. Điều đó cũng có nghĩa là nói chuyện với những nhà nghiên cứu hay quản lý của các công ty đối thủ. Nói đơn giản là nếu tất cả những người Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 19 bạn nói chuyện đó thấy được thực chất và năng lực hoạt động của công ty mục tiêu, và vị nể hoặc thậm chí kính sợ nó, thì các công ty đó nhất định không phải là các công ty tai tiếng như Enron hay Adelphia1. Và với việc phân tích thông tin nghiêm túc trước khi đầu tư, họ hoàn toàn có thể yên tâm về các lựa chọn của mình. Ở khía cạnh nào đó, phương pháp "lời đồn đại" là một loại hình nghệ thuật nhận diện các đặc trưng của 15 tiêu chí đầu tư chứng khoán. Nó là sự khác biệt giữa việc học chơi Piano (học đàn) và soạn nhạc (nghệ thuật). Theo đuổi nghệ thuật cần thời gian. Bạn sẽ không thể soạn nhạc cho đến khi có thể trình diễn điêu luyện. Ở hầu hết các lĩnh vực, bạn có thể học nghề bằng cách bắt chước, nhưng có một số lĩnh vực bạn không thể làm như vậy. Bạn có thể hiểu thấu nghệ thuật mà không cần có khả năng sáng tạo nghệ thuật. Hoặc sau khi đạt được trình độ điêu luyện, bạn có thể tự biến mình thành một nghệ sỹ. Nhưng cuốn sách này sẽ giúp bạn có thể cảm nhận được nghệ thuật, và thật may là nó sẽ không tốn nhiều thời gian của bạn, bởi hầu hết đó là những cảm nhận thông thường. Vấn đề của hầu hết các nhà đầu tư là không biết và cũng không hề cố gắng vận dụng những cảm nhận thông thường. Nhưng Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường sẽ chỉ cho bạn thấy phải làm thế nào. Hãy suy nghĩ một chút về 15 tiêu chí này. Tôi biết các bạn chưa từng đọc chúng. Tôi sẽ mô tả ngắn gọn những gì 15 tiêu chí này đề cập đến, và các bạn sẽ thấy ngay sự hữu ích của chúng. Sau đó các bạn có thể đọc cuốn sách của cha tôi và cảm nhận nó. 15 tiêu chí của cha tôi đưa ra nguyên tắc chỉ dẫn loại chứng 1 Adelphia Communications Corporation: được xếp hạng là công ty cáp lớn thứ 5 của Mỹ trước khi bị phá sản năm 2002 do tham nhũng nội bộ. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 20 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG khoán nên mua. Chúng miêu tả một công ty cần có sản phẩm tuyệt vời và thị trường tiềm năng lớn, cùng một ban quản lý quyết tâm tiếp tục khai thác tiềm năng đó vượt xa dòng sản phẩm hiện tại. Nguyên tắc này chỉ ra hiệu quả nghiên cứu tạo ra sản phẩm mới, kết hợp với đội ngũ nhân viên kinh doanh giỏi sẽ vượt qua mọi trở ngại trong việc phân phối sản phẩm hiện tại cũng như tương lai đến với người tiêu dùng. Nó cũng có nghĩa là công ty phải có khả năng sinh lợi từ nhóm sản phẩm nòng cốt sao cho biên lợi nhuận gộp và tỷ lệ lợi nhuận gộp đủ để trang trải các khoản chi phí điều hành và phụ phí. Ngoài ra, nguyên tắc trên còn đòi hỏi công ty phải có kế hoạch cụ thể, thực tiễn nhằm duy trì và cải thiện vĩnh viễn khả năng gia tăng lợi nhuận, sự thỏa mãn, lòng trung thành và năng suất của người lao động, ở mọi vị trí khác nhau trong tương lai. Thêm vào đó, nguyên tắc này cũng đề cập việc kiểm soát chặt chi phí và một số khía cạnh đặc trưng của ngành sẽ cho phép công ty mục tiêu vượt trội hơn các công ty cùng lĩnh vực khác. Cuối cùng, tất cả những yếu tố trên cần phải được quản lý và điều hành bởi một bộ máy quản lý cởi mở, đoàn kết và liêm khiết. Hãy xem xét những cổ phiếu bê bối hoặc danh mục đầu tư được định giá quá cao. Sẽ không có công ty nào trong số này vượt qua bài kiểm tra của phương pháp "lời đồn đại", bởi nếu bạn từng thảo luận vấn đề đó với các đối thủ cạnh tranh, bạn sẽ thấy họ chưa từng nể sợ những công ty kiểu này. Tương tự, nếu bạn hỏi khách hàng hay nhà cung cấp, họ cũng sẽ có cùng phản ứng như vậy. Khách hàng không bị ấn tượng bởi vì sản phẩm của công ty này không tốt hơn so với sản phẩm cùng loại của các công ty khác khác. Những đại lý bán lẻ và nhà cung cấp không ấn tượng bởi vì các khách hàng khác của họ vẫn mua và đặt hàng còn nhiều hơn ‒ doanh thu chủ yếu của các đại Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 21 lý này không phải từ sản phẩm của công ty này. Và các đối thủ không cần phải sợ công ty này, vì nó không có khả năng khiến họ mất lợi thế cạnh tranh. 15 tiêu chí giúp bạn dễ dàng loại bỏ các cổ phiếu bê bối trên thị trường giá xuống những năm 2000-2002, và các cổ phiếu thuộc "câu lạc bộ 95%" − những cổ phiếu công nghệ bị mất ít nhất 95% giá trị trong suốt giai đoạn giá xuống của thị trường vì chúng chỉ là những giấc mơ viển vông về cổ phiếu của các công ty hoạt động trong lĩnh vực Internet hay bất cứ thứ gì được thổi phồng vào năm 1999 chứ chẳng hề có chút thực chất nào. Hãy thử tính xem có bao nhiêu cổ phiếu của các công ty hoạt động trong lĩnh vực Internet không có lực lượng bán hàng, tiếp thị thật sự (đương nhiên là chúng không tạo ra mối đe dọa nào đối với các đối thủ cạnh tranh), không hề có lợi nhuận, không có kế hoạch đạt được hay nâng cao lợi nhuận, không có nghiên cứu cơ bản, không có khả năng tồn tại nếu thiếu vốn trong tương lai v.v... Thậm chí chúng còn không thỏa mãn được một nửa trong số 15 tiêu chí chọn cổ phiếu. Bởi vậy, 15 tiêu chí chọn cổ phiếu sẽ giúp bạn loại bỏ rất rất nhiều công ty bất ổn khác nữa. Những tiêu chí này sẽ giúp bạn chọn được cổ phiếu của những công ty có giá trị thật sự, dù đắt hay rẻ, và cho phép bạn định hướng trong thị thường tài chính bất ổn đầy những mánh khóe lừa đảo cho dù bạn chọn cổ phiếu tăng trưởng hay cổ phiếu giá trị, của công ty nhỏ hay lớn. Kỳ vọng và phương pháp "lời đồn đại" Những mục tiêu của tôi và cha không bao giờ giống nhau. Nhưng cuốn sách này thỏa mãn kỳ vọng của cả hai − và của bạn nữa. Cha Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 22 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG tôi gần như luôn luôn là nhà đầu tư chứng khoán tăng trưởng. Còn tôi, khi còn trẻ, vì rất nhiều lý do, đã chọn đầu tư chứng khoán giá trị. Dù vậy, với một chàng trai trẻ đầy nhiệt huyết, 15 tiêu chí đầu tư vẫn giúp tôi rất nhiều, nhờ chúng tôi tìm được những công ty có giá trị cao nhưng thị giá cổ phiếu lại thấp, đó là những doanh nghiệp kinh doanh rất tốt nhưng bị thị trường bỏ qua vào giữa thập niên 1970. Cha tôi muốn đầu tư vào một công ty có thể tăng trưởng, tăng trưởng không ngừng, và thích những cổ phiếu có thể mua vào với mức giá hợp lý và không bao giờ phải bán ra. Còn tôi thì luôn mong muốn mua được cổ phiếu thật rẻ của các doanh nghiệp quy mô lớn nhưng hình ảnh lại không mấy tốt đẹp trong "con mắt" của phố Wall, loại cổ phiếu có thể tăng trưởng bền vững và được bán ra với mức giá tăng gấp nhiều lần hoặc với khoản trội giá lớn sau khoảng 5 đến 10 năm. Theo quan điểm của tôi: Có thể áp dụng phương pháp "lời đồn đại" và 15 tiêu chí chọn cổ phiếu cho các cổ phiếu tăng trưởng cũng như các cổ phiếu giá trị, cho cổ phiếu có mức vốn hóa nhỏ, trung bình hay rất lớn. Lấy ví dụ tiêu chí thứ 5 – Biên lợi nhuận của công ty có cao không? Tiêu chí này đề cập tới tầm quan trọng của biên lợi nhuận. Ví dụ, trong một doanh nghiệp sản xuất hàng hóa không có sự tăng trưởng nhanh chóng, thì thị phần, chi phí sản xuất liên quan, và biên lợi nhuận dài hạn sẽ phụ thuộc chặt chẽ với nhau. Bộ máy quản lý trình độ cao sẽ giảm thiểu chi phí sản xuất và chiếm lĩnh thị phần nhờ tăng cường áp dụng công nghệ sản xuất tiên tiến. Nếu trình độ của bộ máy quản lý yếu kém, biên lợi nhuận sẽ giảm sút, thậm chí là bằng không. Năm 1976, tôi đã phát hiện ra Nucor, một hãng kinh doanh sắt thép có bộ máy quản lý giỏi, công nghệ đổi mới, chi phí sản xuất thấp, và thị phần khá lớn trong những phân khúc thị trường hẹp. Tôi mua cổ phiếu của Nucor và coi đó là loại Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 23 cổ phiếu giá trị; cha tôi cũng kịp thời mua cổ phiếu của Nucor như tôi, nhưng ông coi đó là loại cổ phiếu tăng trưởng. Vẫn sử dụng 15 tiêu chí đầu tư đó để chọn thời điểm bán ra. Tôi đã bán cổ phiếu của Nucor ngay vài năm sau và thu lợi nhuận kếch xù, còn cha tôi tiếp tục giữ chúng trong nhiều thập kỷ rồi mới bán ra và thu được khoản lợi nhuận lớn hơn của tôi nhiều. Khi đó, Nucor đã trở thành hãng sản xuất thép lớn thứ hai của Mỹ. Nếu bạn muốn kéo dài sự nghiệp đầu tư thành công của mình, thì tôi thành thực khuyên bạn hãy đọc cuốn sách này nhiều lần. Lại lấy ví dụ phương pháp "lời đồn đại". Tuy chương về phương pháp này chỉ dài ba trang, nhưng chúng lại là những trang quan trọng nhất của cuốn sách. Trong nhiều năm, tôi đã áp dụng "lời đồn đại" với rất nhiều cổ phiếu theo cách riêng của tôi và đã thu được vô số hiểu biết quý báu. Bí quyết ư? Tập trung vào khách hàng, đối thủ cạnh tranh và nhà cung cấp. Tôi đã mô tả những chiến thuật đầu tư đó trong cuốn sách đầu tiên của mình – Super stocks (Những cổ phiếu siêu hạng) và nó đã trở thành một trong những cuốn sách về thị trường chứng khoán bán chạy nhất trong năm 1984-1985. Tôi hãnh diện về nó, nhưng thật sự, nó không thể sánh với Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường. Cuốn sách của cha tôi có giá trị lâu dài hơn nhiều; và mặc dù cả hai cuốn sách đều đưa ra những khái niệm mới, nhưng những khái niệm của cha tôi mang ý nghĩa bao trùm và cơ bản hơn, có thể áp dụng với nhiều loại cổ phiếu và tốn ít thời gian hơn. Cuốn sách của tôi viết về việc "học đàn", còn của cha tôi là về cả một nghệ thuật. Nghệ thuật không phải là tìm kiếm câu trả lời, mà là khám phá thêm những câu hỏi hay sinh ra từ câu trả lời của các câu hỏi trước đó. Tôi đã gặp những người thích đưa ra danh sách câu hỏi quy phạm một cách cứng nhắc, bất chấp những kết quả mà họ nhận được. Đó không phải là nghệ thuật: Bạn hỏi; ai đó sẽ trả Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 24 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG lời. Câu hỏi hay nhất xuất phát từ câu trả lời. Và cứ tiếp tục như vậy. Khi đã có thể thực hành nhuần nhuyễn điều điều này, bạn đã trở thành một nhà soạn nhạc, một nghệ sỹ, một nhà đầu tư sáng tạo và cẩn trọng. Từ năm 1972 đến 1982, tôi cùng cha đã đi nói chuyện với các công ty rất nhiều lần. Tôi chỉ làm việc cho ông trong một năm, nhưng sau đó chúng tôi đã cùng nhau thực hiện rất nhiều thứ. Khi tìm hiểu các công ty, ông luôn chuẩn bị trước các câu hỏi, đánh máy chúng lên giấy với những khoảng trống giữa các câu hỏi dành để ghi chú thích. Ông luôn thích chuẩn bị trước mọi thứ, và muốn các công ty biết điều đó để họ đánh giá cao sự chuẩn bị này. Thông thường cha tôi đưa ra một bản tóm tắt các câu hỏi xung quanh vấn đề mà công ty quan tâm đề phòng trường hợp cuộc thảo luận đi vào bế tắc. Và như vậy, ông hoàn toàn có thể làm chủ cuộc thảo luận với những câu hỏi đã chuẩn bị sẵn. Nhưng các câu hỏi đặc sắc nhất luôn xuất hiện bất chợt, không nằm trong số câu hỏi được chuẩn bị trước, không được viết ra, bởi ông chỉ nảy sinh câu hỏi này sau khi nghe câu trả lời. Những câu hỏi sáng tạo đó chính là nghệ thuật. Theo tôi, chúng là minh chứng cho sự xuất sắc trong việc đặt vấn đề của ông. Cha tôi có một trí tuệ siêu việt về tài chính, kinh tế. Tôi muốn kể cho bạn câu chuyện về câu hỏi hay nhất mà ông thường sử dụng khi phỏng vấn các doanh nghiệp, đó là: "Cái gì doanh nghiệp của ngài đang định làm mà những đối thủ cạnh tranh của ngài chưa làm?" Một câu hỏi tuyệt vời! Điểm nhấn ở đây nằm trong từ "chưa làm" ("yet"). Đáng ngạc nhiên là ở chỗ khi các bạn hỏi các nhà đầu tư câu này, họ thường cảm thấy bối rối vì chưa bao giờ nghĩ đến việc công ty mà họ đầu tư sẽ làm những gì các đối thủ khác bỏ qua. Một doanh nghiệp luôn tự đặt cho mình câu hỏi đó sẽ không bao giờ thỏa mãn với bản thân. Doanh nghiệp đó sẽ không bị tụt lại phía Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 25 sau và không bao giờ rơi vào tình trạng khó khăn vì thiếu những kế hoạch phù hợp cho tương lai. Doanh nghiệp đó kết hợp được bộ máy quản lý thông minh với tính liêm khiết và đảm bảo đủ 15 tiêu chí của cha tôi. Câu hỏi "Cái gì doanh nghiệp của ngài đang định làm mà những đối thủ cạnh tranh của ngài chưa làm?" mang ý nghĩa định hướng phát triển sản phẩm mới, thị trường mới cạnh tranh với những sản phẩm của các hãng khác để phát triển và vượt lên nhằm mang lại sự thỏa mãn cao nhất cho khách hàng, các nhân viên, và các cổ đông. Câu hỏi đó chính là khát vọng theo đuổi suốt cuộc đời cha tôi và cũng là nền tảng của 15 tiêu chí mà cuốn sách này đề cập. Công ty quản lý quỹ đầu tư của tôi đã áp dụng 15 tiêu chí này và phương pháp lời đồn đại vào các công ty của nhiều ngành khác nhau − những công ty ban đầu có quy mô nhỏ nhưng bứt phá về sau. Chúng bao gồm các công ty bán lẻ, các công ty công nghệ cao, các công ty cung cấp dịch vụ, các công ty sản xuất, kinh doanh thép, hóa chất, hàng tiêu dùng, kinh doanh sòng bạc... Hiện tại, công ty quản lý quỹ đầu tư của tôi có hơn 500 nhân viên, quản lý hàng tỷ đô-la nhắm vào nhiều mục tiêu khác nhau khi mua các loại cổ phiếu trên khắp thế giới. Nếu bạn là một nhà đầu tư cá nhân, bạn vẫn hoàn toàn có thể áp dụng 15 tiêu chí đầu tư trong cuốn sách này. Hãy sử dụng chúng khôn khéo theo cách mà tôi đã làm khi còn là một chàng trai trẻ không có trong tay những máy móc mà ngày nay tôi đang sở hữu. Và có lẽ bạn không thể đầu tư vào nhiều loại cổ phiếu như tôi, nhưng bạn cũng không cần điều đó. Tôi muốn nhấn mạnh rằng, 15 tiêu chí này đáng để nghiên cứu, cho dù bạn chỉ sử dụng chúng theo cách cha tôi hình dung ban đầu hay sáng tạo thêm, tất cả hay chỉ một vài tiêu chí riêng biệt, để lựa chọn các cổ phiếu nội địa hoặc cổ phiếu của các doanh nghiệp nước ngoài, các cổ phiếu giá trị hay cổ phiếu tăng trưởng, đầu tư vào cổ Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long 980.89637 Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 26 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG phiếu của một công ty đại chúng hay bỏ vốn mua các doanh nghiệp tư nhân. Tất cả đều có thể áp dụng các tiêu chí này. Những vấn đề lý thú khác Nói như vậy không có nghĩa là chỉ có phương pháp "lời đồn đại" và 15 tiêu chí đầu tư chứng khoán là có giá trị trong Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường. Đó chỉ là những điều mà tôi nghĩ là đáng giá nhất trong cuốn sách này. Giống như viên kim cương nhiều cạnh, cuốn sách còn những điểm sáng khác, nhỏ hơn cũng rất đáng lưu ý. Ví dụ, vào năm 1990, tôi đã là một chuyên gia đầu tư thành công với 18 năm kinh nghiệm và phụ trách một chuyên mục cho tạp chí Forbes nổi tiếng được sáu năm. Tôi đã tham gia viết phóng sự về nguy cơ cuộc chiến tranh ở Trung Đông do Saddam Hussein phát động. Khi nguy cơ này ngày càng tăng, các nhà đầu tư trở nên rụt rè hơn và thị trường trở nên ảm đạm. Tôi đã nghiên cứu khá kỹ về lịch sử và từng viết hai cuốn sách về lịch sử tài chính. Các kinh nghiệm trong quá khứ chỉ ra cho tôi thấy đó là thời điểm "Hãy mua vào". Cuối tuần, tôi quyết tâm xem kỹ lại Chương 8, "Năm điều các nhà đầu tư nên tránh", và Chương 9 "Thêm năm điều các nhà đầu tư nên tránh" trong phần một của cuốn sách. Tôi biết rằng, nỗi lo sợ chiến tranh chính là một cơ hội mua vào tuyệt vời. Từ tình hình thị trường, cùng với một vài dự đoán về nền kinh tế, tôi đã mạnh dạn khuyến khích mọi người "mua vào" trên tạp chí Forbes. Nhận định của tôi đã đúng. Các bạn cũng có thể tìm thấy những điều có ích giống như vậy từ biến động trong cuộc khủng hoảng của thị trường giá xuống những năm 2000-2002, và biết đâu là một cuộc chiến Saddam Hussein II. Như tôi đã trình bày, vào năm 2002, thị trường giá xuống gặp Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 27 phải khủng hoảng tệ hại nhất tính từ khi tôi bắt đầu sự nghiệp năm 1974, thậm chí là từ cuộc Đại suy thoái 1937-1938. Rất nhiều nhà đầu tư trắng tay khi đặt quá nhiều kỳ vọng vào các phi vụ lớn nhưng bị thất bại. Những nhà đầu tư có quan điểm khác cũng gặp phải sự chán chường, trống rỗng. Liệu cha tôi sẽ nói gì trong hoàn cảnh đó. Có lẽ cha sẽ nói với các bạn là hãy mong đợi. Ông sẽ giải thích đơn giản là chủ nghĩa tư bản sẽ sớm hồi phục, Hoa Kỳ và các nước phương Tây sẽ tiến bộ, rằng các bạn sẽ tranh cãi về đâu là điểm đáy của thị trường, và rằng chính ông cũng không giỏi dự đoán nó. Ông sẽ nói nếu sở hữu cổ phiếu của những công ty thỏa mãn 15 tiêu chí ông đưa ra và không bán chúng đi do chạy theo "mốt" và tính đồng bóng nhất thời, thì bạn sẽ dễ dàng vượt qua giai đoạn khó khăn này. Cha tôi cũng sẽ khuyên những ai chưa sở hữu cổ phiếu của các doanh nghiệp, thì đây là thời điểm thích hợp nhất để mua các loại chứng khoán thỏa mãn 15 tiêu chí của ông. Thị trường vào năm 2000-2002 đã cẩn trọng với điều đó. Liệu thị trường có suy giảm hơn nữa trước khi hồi phục trở lại không? Có lẽ cha tôi luôn biết khả năng đó là có thể. Tuy nhiên, ông sẽ nói thị trường không thể suy giảm trong dài hạn. Liệu cha tôi có tính cắt giảm, bán bớt cổ phiếu đi để tránh những rủi ro sẽ gặp phải? Không bao giờ. Đó là việc ông ghét nhất. Đúng vậy, cha tôi đã từng bán bớt cổ phiếu để cắt lỗ vài lần trong sự nghiệp đầu tư lâu dài của mình, nhưng đó là khi ông đã biết chắc thị trường vẫn chưa rớt giá và vẫn đứng vững, chứ không phải là sau khi nó đã sụt giảm. Liệu cha tôi có sợ Saddam Hussein, Osama bin Laden, hay nạn khủng bố? Không. Hay ông sợ chiến tranh? Trong cuốn sách này, cha tôi sẽ trực tiếp nói với các bạn là không phải vậy. Hay ông ngưỡng mộ Tổng thống Bush vì đã thúc đẩy chiến tranh? Không. Cha tôi không ngưỡng mộ các vị Tổng thống lắm bởi họ là chính Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 28 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG khách, mà ông thì không quan tâm nhiều đến chính trị; một số ít các chính trị gia ông từng quan tâm không nắm giữ chức vụ cao. Cha tôi đã nói, "Chức vụ càng cao, càng nói dối nhiều". Ông ghét chiến tranh và hiếm khi chấp nhận lời bào chữa cho việc đó. Liệu ông có lo lắng về những điều tiêu cực khác trong giới truyền thông đương thời, như tính liêm chính của một doanh nghiệp, khả năng ngập sâu thêm vào suy thoái kinh tế, tỷ lệ P/E cao, chính phủ của Brazil có thể bị vỡ nợ, hay bất cứ điều gì khác? Không, không nhiều. Thay vì chăm chăm nhìn vào những khía cạnh tiêu cực, cha tôi dành nhiều thời gian để phân tích nền tảng cơ bản của các cổ phiếu mà ông đang sở hữu, và xem có nên tiếp tục giữ chúng hay không. Cũng có thể ông sẽ thay thế các cổ phiếu yếu nhất trong danh mục của mình bằng các cổ phiếu mới tốt hơn. Ông luôn xem thị trường biến động, suy giảm như một cơ hội tuyệt vời để nâng cấp chất lượng số đầu cổ phiếu mà ông đang sở hữu. Vào cuối sự nghiệp của mình, khi được hỏi về việc dự đoán thời điểm nên mua hay bán chứng khoán và các vấn đề của ngành chứng khoán, cha tôi thường trả lời theo kiểu: "Con trai tôi đã chứng minh rằng nó có thể làm được những điều hơn hẳn tôi, và đây là những gì nó nói... nhưng, tôi vẫn chưa tin tưởng nó." Cha tôi chưa bao giờ tin tưởng bất cứ ai có thể đưa ra những quyết định như vậy cho ông. Ông chỉ tin tưởng vào việc sở hữu cổ phiếu của các doanh nghiệp thỏa mãn 15 tiêu chí (của ông). Và ngày nay, ông vẫn vậy. Trong sự nghiệp của mình, tôi thường xuyên nghe mọi người nói rằng: (a) tôi đã sai lầm (điều này có lẽ khá đúng) và (b) cha tôi sẽ không bao giờ làm những điều tôi đang làm. Nói chung, tôi biết rằng họ không thể hiểu rõ suy nghĩ của cha tôi như tôi, và hầu hết họ chưa từng đọc cuốn sách của ông nhiều lần như tôi. Vì vậy, tôi Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 29 không bao giờ quan tâm đến những lời bình phẩm của họ về những gì có lẽ cha tôi đã làm và không làm. Điều tôi muốn nhấn mạnh ở đây là, cho dù là một người hiểu rõ nhất về cha tôi trong kinh doanh, tôi vẫn đọc sách của ông nhiều hơn bất cứ ai. Thậm chí, ngay cả khi đã hiểu rõ về cuốn sách thì khi đọc lại, bạn vẫn có thể tìm thấy được những điều hữu ích. Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường giống như một cuốn Kinh Thánh nhỏ về đầu tư – cuốn sách để đọc đi đọc lại nhiều lần, và những ích lợi mà nó mang lại sẽ không kết thúc ở trang cuối cùng. Giống như tôi, các bạn sẽ tìm thấy một kho báu thật sự trong những trang sách này. Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành những nguyên tắc đầu tư chứng khoán cơ bản. Nó không những đưa ra cơ sở thật sự của nền tảng đầu tư, mà còn là một phần không thể thiếu trong chương trình đào tạo các nhà đầu tư chứng khoán hàng đầu. Trong nhiều năm, nó là một phần của các chương trình giảng dạy trong các khóa học về đầu tư tại Stanford Graduate School of Business. Mọi sinh viên từng học tại đây đều đọc cuốn sách này, và một số đã trở thành nhà đầu tư chứng khoán hàng đầu. Nhưng không chỉ có vậy. Warren Buffett, một trong những tỷ phú giàu nhất thế giới, luôn kính trọng cha tôi và coi Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường là nền tảng phát triển triết lý đầu tư của ông. Có thể thấy điều đầu tiên trong những điều cha tôi khuyên các nhà đầu tư nên tránh (chương 9) ‒ "Không nên đa dạng hóa quá mức danh mục đầu tư" – chính là chìa khóa trong triết lý đầu tư của Buffett. Từ khi cha tôi viết cuốn sách đầu tiên cho tới cuốn thứ ba, và cũng là cuối cùng Conservative Investors Sleep Well (Giấc ngủ ngon cho các nhà đầu tư cẩn trọng), không có nhiều thay đổi trong các quan điểm đầu tư chính thống. Nhưng từ năm 1958 đến năm Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 30 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG 1974, đã có rất nhiều biến đổi trong đầu tư: một đợt thị trường giá lên và một đợt thị trường giá xuống lớn, với rất nhiều mốt nhất thời và tính đồng bóng. Lúc đó, cha tôi đã 67 tuổi. Cuốn sách sau cùng của ông rất hay, nhưng không thành công bằng Cổ phiếu thường, lợi nhuận phi thường. Ông đã viết cuốn sách đầu xuất sắc đến nỗi hai cuốn sau của ông chỉ là sự tiếp nối bổ sung cho nó. Vì thế, nếu bạn chỉ có thể đọc một cuốn sách do cha tôi viết, hãy đọc cuốn đầu tay này. Còn nếu bạn vẫn muốn đọc thêm, thì cuốn quan trọng tiếp theo là cuốn sách cuối cùng. Trong đó, các bạn cũng có thể tìm thấy những ý kiến căn bản về đầu tư. Nó chứa đựng những chủ đề mang tính thời sự nhưng luôn sống mãi với thời gian. Tôi nghĩ rằng phần viết về công ty Motorola trong Chương 6 cuốn Giấc ngủ ngon cho các nhà đầu tư cẩn trọng là điển hình cho phong cách của cha tôi. Trong chương đó, ông đã chỉ ra tại sao Motorola, một doanh nghiệp khi đó không được nhiều người ưa chuộng, lại là một công ty lớn và vì tính toán cho tương lai dài hạn, ông sẵn sàng giữ khoản đầu tư vào công ty này bằng mọi giá. Hai mươi lăm năm sau đó, cổ phiếu của Motorola đã tăng trưởng lên gấp hơn 30 lần. Có khi nào bạn được ai đó phân tích sâu xa về tương lai của một tập đoàn trong nhiều thập kỷ tới? Gần như là không bao giờ. Liệu có ai đó sẽ giữ khư khư một loại cổ phiếu trong tận 25 năm? Đúng vậy, chắc chắn chỉ có mỗi Phil A. Fisher đã làm điều đó, và những chứng khoán Motorola − phần tài sản cá nhân lớn nhất của ông − đã luôn làm chao đảo chỉ số S&P 500. Đó đã và đang là tất cả những gì về Phil Fisher. Tìm ra một số rất ít các công ty lớn mà ông có thể thật sự hiểu và giữ cổ phiếu của chúng rất rất lâu trong khi các cổ phiếu đó đã tăng giá chóng mặt. Giấc ngủ ngon cho các nhà đầu tư cẩn trọng là cuốn sách tuyệt vời nhất mà tôi từng đọc chỉ ra cách để mua và giữ những cổ phiếu Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời tựa 31 tăng trưởng mà không phải chịu rủi ro. Nhiều năm qua, mọi người thường hỏi tôi về mối quan hệ, những kỷ niệm đáng nhớ của hai cha con và tất cả những điều khác. Trong ký ức của tôi, ông là người kể chuyện trước giờ đi ngủ hay nhất thế giới, và những câu chuyện của ông hoàn toàn chẳng liên quan gì đến thị trường chứng khoán. Rất nhiều câu chuyện trong số đó là do ông tưởng tượng ra. Giống như những đứa trẻ nhỏ, tôi yêu từng khoảnh khắc trong câu chuyện của ông. Mọi người cũng thường hỏi tôi: "Nếu anh có thể cô đọng lời khuyên của cha mình chỉ trong một câu, thì đó sẽ là gì?". Câu trả lời của tôi là: "Hãy đọc những gì ông viết và áp dụng chúng vào thực tế." Đó là những gì các bạn thu nhận được từ cuốn sách này. Hãy thưởng thức chúng. KENNETH L . F ISHER Kings Mountain, California Tháng 7 năm 2003 Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. Lời tựa 33 Phần I CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 34 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG Lời mở đầu V iệc đến xuất vài lời bản giải một thích cuốn của sách tác mới giả. về Bởi lĩnh vậy, vực đầu những tư có bình thể luận cần sau đây phải riêng tư một chút để có thể lý giải thỏa đáng cho sự mạo hiểm của tôi khi đưa thêm một cuốn sách khác về chủ đề này tới giới đầu tư. Sau một năm học tại trường Stanford, tốt nghiệp chuyên ngành Quản trị kinh doanh, tháng 5 năm 1928, tôi gia nhập thế giới kinh doanh. Tôi làm tại phòng thống kê của một trong những đơn vị hợp thành của Ngân hàng quốc gia Crocker-Anglo ở San Francisco và 20 tháng sau, được bổ nhiệm làm trưởng phòng. Theo cách nói ngày nay, thì tôi là một nhà phân tích chứng khoán. Tại đây, tôi đã chứng kiến tận mắt cơn lốc chứng khoán cuồng nhiệt ngoài sức tưởng tượng, lên tới đỉnh điểm vào mùa thu năm 1929, cũng như giai đoạn khủng hoảng sau đó. Từ những gì quan sát được, tôi tin rằng đó là một cơ hội tuyệt vời trên Bờ biển phía tây cho một công ty tư vấn đầu tư có hình ảnh đối lập trực tiếp với sự mô tả kinh điển nhưng không mấy hay ho về một số nhà môi giới chứng khoán nào đó − những người biết giá cả của mọi thứ nhưng lại không hề biết giá trị của bất cứ thứ gì. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. 980.25599 bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời mở đầu 35 Tháng 3 năm 1931, tôi sáng lập công ty Fisher & Co., một doanh nghiệp tư vấn đầu tư phục vụ cộng đồng chung nhưng tập trung chủ yếu vào một vài công ty tăng trưởng. Hoạt động của công ty đã rất phát đạt. Sau đó, cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra. Trong ba năm rưỡi làm công việc văn phòng cho Không lực Hoa kỳ, tôi dành tất cả thời gian rỗi để ôn lại những hoạt động đầu tư thành công và đặc biệt là những hoạt động thất bại mà tôi đã thực hiện, cũng như các hoạt động đầu tư tôi chứng kiến trong suốt mười năm trước đó. Từ sự hồi tưởng này, tôi bắt đầu nhận ra một số nguyên lý đầu tư khác xa với một vài nguyên lý chung được thừa nhận như chân lý trong giới tài chính. Khi giải ngũ, tôi quyết định thực hành các nguyên lý đó trong một môi trường kinh doanh ít chịu tác động bên ngoài nhất có thể. Thay vì phục vụ mọi đối tượng, hơn 11 năm, Fisher & Co., chưa bao giờ phục vụ nhiều hơn 12 khách hàng một lúc, và hầu hết các khách hàng này đã trở thành khách hàng trung thành. Tất cả hoạt động của Fisher & Co. tập trung vào một mục tiêu duy nhất là gia tăng giá trị của vốn đầu tư lớn. Tôi đã nhận ra rằng 11 năm đó là giai đoạn giá lên nói chung của thị trường chứng khoán mà bất cứ ai tham gia đầu tư cũng đều thu được lợi nhuận. Tuy nhiên, trên cơ sở bước tiến vững chắc các quỹ này đạt được trong các chỉ số đã được thừa nhận chung của toàn bộ thị trường, tôi nhận thấy trong thời kỳ hậu chiến, việc tuân theo các nguyên tắc này còn chứng minh tác dụng rõ rệt hơn cả trong mười năm trước chiến tranh. Quan trọng hơn, tác dụng của các nguyên tắc này còn không hề giảm đi trong suốt những năm khi thị trường chung ổn định, hoặc sụt giảm so với khi tăng giá mạnh mẽ. Khi nghiên cứu về kết quả đầu tư của tôi và những người khác, Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 36 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG có hai vấn đề ảnh hưởng đáng kể khiến tôi viết cuốn sách này. Thứ nhất là cần có lòng kiên trì nếu muốn kiếm được lợi nhuận đầu tư lớn. Nói cách khác, việc dự đoán điều gì sẽ xảy ra với giá của một cổ phiếu thường dễ dàng hơn là dự đoán bao lâu thì sự kiện đó sẽ xảy ra. Thứ hai là những trò lừa bịp vốn có của thị trường chứng khoán. Làm những việc a dua theo người khác và những việc bạn bị xúi giục thường dẫn đến sai lầm. Vì những lý do này mà trong nhiều năm qua, tôi đã giải thích rất cụ thể cho các cổ đông góp vốn vào quỹ của tôi về những nguyên tắc đằng sau các hành động tôi đã thực hiện. Chỉ bằng cách đó, họ mới hiểu rõ tại sao tôi lại đưa vào danh mục đầu tư một vài cổ phiếu hoàn toàn vô danh và nhất quyết không bán chúng trước khi chúng có đủ thời gian để khẳng định mình trên thị trường. Dần dần, tôi nảy sinh mong muốn biên soạn và xuất bản những nguyên tắc đầu tư này đến mọi người. Vì thế, tôi bắt đầu dò dẫm bắt tay vào phác thảo cuốn sách. Sau đó tôi bắt đầu nghĩ đến rất nhiều người mà hầu hết có số vốn đầu tư nhỏ hơn rất nhiều các nhà đầu tư cá nhân là khách hàng của tôi. Trong suốt nhiều năm, họ đã đến gặp và hỏi tôi rằng những nhà đầu tư nhỏ như họ nên bắt đầu như thế nào để có thể thu về lợi nhuận. Tôi nghĩ có lẽ những khó khăn đối với các nhà đầu tư nhỏ − những người một cách vô thức, thu nhận mọi ý tưởng và quan điểm mà có thể khiến họ phải trả giá đắt trong nhiều năm − là bởi vì họ chưa bao giờ được đặt vào thách thức của những quan niệm căn bản hơn. Cuối cùng, tôi nghĩ về rất nhiều cuộc thảo luận của tôi với một nhóm nhà đầu tư khác cũng rất quan tâm đến các vấn đề này, mặc dù là từ một lập trường khác. Họ là các chủ tịch hội đồng quản trị, các phó chủ tịch tài chính và kế toán trưởng các công ty đại chúng, Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Lời mở đầu 37 rất nhiều người trong số họ thật sự mong muốn hiểu được càng rõ càng tốt về các vấn đề này. Vì thế, tôi nghĩ cuốn sách của tôi là rất cần thiết và mong muốn mọi độc giả đều có thể dễ dàng lĩnh hội nó. Tôi cũng huy động rất nhiều ví dụ thực tiễn, cách diễn đạt và sự suy luận giống với cách tôi sử dụng khi truyền đạt những khái niệm tương tự tới cổ đông của các quỹ tôi từng quản lý. Hy vọng rằng, vì giá trị của những ý tưởng tôi đưa ra, các bạn có thể bỏ quá những khiếm khuyết cuốn sách mắc phải. PHILIP A. FISHER San Mateo, California Tháng 9 năm 1957 Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 38 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG 1 Những manh mối từ quá khứ B ạn mua có vài một cổ khoản phiếu tiền thường. trong Bạn ngân đi hàng. đến quyết Bạn quyết định định trên vì đầu bạn tư mong muốn kiếm được nhiều tiền hơn so với khi đầu tư khoản tiền này vào lĩnh vực khác. Vì bạn muốn thành công trên nước Mỹ. Có thể bạn nghĩ đến những năm đầu khi Henry Ford sáng lập Ford Motor Company, hay Andrew Mellon2 xây dựng Aluminum Company of America, và băn khoăn liệu mình có tìm được những doanh nghiệp trẻ tiềm năng giúp tạo nền tảng cho vận may tương lai cho bạn? Cũng có thể chỉ vì dường như bạn thấy lo lắng, vì thế bạn muốn tìm một chốn an toàn phòng cơn mưa bão. Do vậy, sau khi nghe ngày càng nhiều về lạm phát, bạn ao ước có một điều gì đó an toàn và bảo vệ bạn khi sức mua của đồng đô-la đang giảm sút mạnh. 2 Andrew William Mellon: bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ giai đoạn 1921 ‒ 1932. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Những manh mối từ quá khứ 39 Có thể, động cơ thật sự của bạn là sự tổng hợp của một số động cơ nói trên. Cũng có thể do bạn nghe nói hàng xóm kiếm được nhiều tiền từ chứng khoán hoặc nhận được một tài liệu giải thích tại sao cổ phiếu của Midwestern Pumpernickel giờ đây là một món hời. Tuy nhiên, đằng sau tất cả điều này chỉ có một động cơ căn bản duy nhất. Dù vì bất kỳ lý do nào, và bằng bất cứ cách nào, bạn mua cổ phiếu thường là để kiếm tiền. Vì thế, dường như thật logic nếu trước khi bạn nghĩ đến việc mua một loại cổ phiếu thường nào đó thì bước đầu tiên là xem xét kinh nghiệm của những người kiếm được nhiều tiền nhất. Nếu quan tâm đến lịch sử thị trường chứng khoán Mỹ, bạn sẽ biết được hai phương pháp kiếm tiền khác nhau. Vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, nhiều người kiếm được những tài sản lớn và nhỏ bằng cách đặt cược vào các chu kỳ kinh doanh. Trong thời kỳ hệ thống ngân hàng không ổn định do bùng nổ và phá sản theo chu kỳ, việc mua cổ phiếu của các công ty tại thời điểm xấu và bán ra tại thời điểm tốt thu được kết quả khả quan. Điều này đặc biệt đúng đối với những người hiểu biết sâu sắc về tài chính, những người biết thông tin về thời điểm hệ thống ngân hàng gặp khó khăn trước người khác. Tuy nhiên, có một thực tế quan trọng cần phải ghi nhận, đó là ngay cả trong giai đoạn thị trường chứng khoán mà khởi đầu với sự ra đời của Cục dự trữ liên bang (FED) năm 1913, và kết thúc khi luật chứng khoán và hối đoái được thông qua vào buổi đầu của chính quyền Franklin D. Roosevelt3, thì những người sử dụng phương pháp khác cũng đã kiếm được nhiều tiền hơn và chịu ít rủi 3 Franklin Delano Roosevelt: tổng thống thứ 32 của Hoa Kỳ, đắc cử bốn lần giai đoạn 1933-1945. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 40 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG ro hơn. Tìm ra các công ty thật sự đáng chú ý và giữ cổ phiếu của chúng qua giai đoạn biến động của thị trường đã mang lại cho nhiều nhà đầu tư khoản lợi nhuận hơn hẳn những người cố gắng mua cổ phiếu khi giá rẻ và bán khi giá đắt. Nếu kết luận này gây ngạc nhiên, thì lời khuyên rút ra từ nó còn gây ngạc nhiên hơn. Đây là chiếc chìa khóa đầu tiên mở cánh cửa giúp đầu tư thành công. Trong danh sách các cổ phiếu niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Mỹ ngày nay, rất nhiều cổ phiếu của các công ty mà nếu cách đây 25 đến 50 năm bạn bỏ 10.000 đô-la đầu tư vào chúng, thì giờ đây khoản đầu tư đó có giá trị phổ biến là 250.000 đô-la hoặc gấp vài lần. Nói cách khác, trong suốt cuộc đời, hầu hết các nhà đầu tư đều có vô số cơ hội đầu tư để gây dựng nền tảng cho tương lai vững chắc của chính họ hay cho con cái họ. Những cơ hội ấy không đòi hỏi phải tiến hành giao dịch vào đúng thời điểm thị trường tụt xuống đáy. Trong nhiều năm, cổ phiếu của các công ty này luôn sẵn có tại nhiều mức giá có thể đem lại lợi nhuận. Việc bạn cần làm là phải lọc ra một số ít những công ty có triển vọng đầu tư xán lạn từ rất nhiều công ty mà tương lai biến động khôn lường. Ngày nay, liệu có còn những cơ hội đầu tư có thể mang lại tỷ lệ lợi nhuận cao trong tương lai hay không? Nếu câu trả lời là có, thì cách tạo ra lợi nhuận từ việc đầu tư vào cổ phiếu thường bỗng trở nên rõ ràng. Thật may mắn, có nhiều bằng chứng cho thấy ngày nay những cơ hội còn tuyệt vời hơn rất nhiều so với 25 năm đầu thế kỷ XX. Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt này là do những thay đổi căn bản về bộ máy quản lý, và cách giải quyết công việc kinh doanh. Trong thế hệ trước, lãnh đạo các tập đoàn lớn thường là thành viên Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Những manh mối từ quá khứ 41 trong gia đình. Họ coi tập đoàn như sở hữu cá nhân và hầu như không chú ý đến lợi ích của các cổ đông khác. Vấn đề là ở chỗ thông thường chỉ có con trai hoặc cháu trai được đào tạo để tiếp quản công việc khi những người đi trước không còn phù hợp. Nói chung, việc tuyển chọn các tài năng xuất sắc nhất để bảo vệ khoản đầu tư của các cổ đông hiếm khi được nhà quản lý coi trọng. Dưới sự quản lý tập quyền, các nhà quản lý kinh nghiệm lâu năm có xu hướng chống đối cải cách, đổi mới, và thường xuyên từ chối lắng nghe những đề nghị hay góp ý, phê bình. Điều này khác xa với môi trường cạnh tranh ngày càng cao cùng với việc nỗ lực tìm kiếm mọi cách để trở nên hoàn thiện hơn như hiện nay. Giờ đây, cách quản lý hàng đầu là không ngừng tự phân tích, tìm kiếm sự đổi mới, thường xuyên đi khảo sát bằng cách tham khảo ý kiến của các chuyên gia để thu được những lời khuyên tốt. Trước đây, luôn có một nguy cơ là những tập đoàn hấp dẫn nhất sẽ không tiếp tục dẫn đầu trong lĩnh vực đó, hoặc nếu có thì các thành viên trong công ty cũng sẽ chiếm đoạt tất cả lợi ích cho bản thân họ. Ngày nay, các nguy cơ trong đầu tư như thế chưa biến mất hoàn toàn, nhưng khó có thể trở thành hiểm họa đối với nhà đầu tư cẩn trọng. Khía cạnh thay đổi đáng chú ý trong quản lý doanh nghiệp đó là nếu sự phát triển của nghiên cứu doanh nghiệp được tiến hành song song với thử nghiệm công nghệ mới, thì doanh nghiệp sẽ đem lại lợi nhuận lớn cho cổ đông. Như vậy, việc nghiên cứu sản phẩm ‒ công nghệ mới sẽ đem lại kết quả tuyệt vời với lợi nhuận không ngừng tăng cho cổ đông. Ngay cả hiện nay, cũng chỉ có rất ít nhà đầu tư hình dung được sự phát triển này diễn ra nhanh như thế nào, và liệu nó sẽ tiến xa đến đâu cũng như tác động của nó đối với chính sách đầu tư cơ bản. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long 980.13742 Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 42 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG Thực tế, ngay cả vào cuối những năm 1920, chỉ có khoảng một nửa tá tập đoàn công nghiệp thành lập các tổ chức nghiên cứu đúng nghĩa. Theo tiêu chuẩn ngày nay, quy mô của chúng là nhỏ. Phải cho đến khi vì lo sợ Adolf Hitler, kiểu hoạt động này mới được thúc đẩy vì mục đích quân sự, nhờ đó nghiên cứu công nghiệp mới thật sự bắt đầu phát triển. Từ đó, các nghiên cứu liên tục phát triển. Một cuộc khảo sát năm 1956, đăng trên tờ Business Week và một loạt ấn phẩm thương mại khác của McGraw-Hill chỉ ra rằng, trong năm 1953, chi phí nghiên cứu và phát triển trung bình của các tập đoàn là 3,7 tỷ đô-la. Năm 1956, chi phí này lên tới 5,5 tỷ đô-la và theo kế hoạch phát triển hiện tại, thì con số này có thể lên tới 6,3 tỷ đô-la vào năm 1959. Đáng ngạc nhiên không kém, cuộc khảo sát này chỉ ra rằng vào năm 1959, nhiều ngành công nghiệp đang dẫn đầu của Mỹ kỳ vọng đạt được từ 15% đến hơn 20% trong tổng doanh thu từ những sản phẩm chưa được thương mại hóa của năm 1956. Mùa xuân năm 1957, họ tiến hành một cuộc khảo sát tương tự. Nếu kết quả năm 1956 gây bất ngờ, thì số liệu thu được trong lần khảo sát này hẳn gây một cú sốc lớn. Chi phí nghiên cứu đã tăng 20% so với tổng chi phí năm trước, lên tới 7,3 tỷ đô-la. Điều đó cho thấy chi phí đầu tư cho nghiên cứu phát triển đã tăng 100% trong vòng bốn năm. Cũng có nghĩa chi phí nghiên cứu tăng lên thực tế trong 12 tháng là 1 tỷ đô-la, mặc dù chỉ hơn một năm trước thôi, con số này là khoản chi phí người ta dự định sử dụng cho 36 tháng tiếp theo. Chi phí nghiên cứu dự tính của năm 1960 lên tới 9 tỷ đô- la. Hơn thế nữa, tất cả các ngành công nghiệp sản xuất, chứ không chỉ một số ít ngành công nghiệp được lựa chọn để khảo sát trong lần đầu, kỳ vọng 10% doanh thu năm 1960 là từ những sản phẩm mới Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Những manh mối từ quá khứ 43 mà ba năm trước chưa được thương mại hóa. Trong một số ngành công nghiệp cụ thể, sản lượng bán ra cao gấp nhiều lần, đơn thuần là nhờ thay đổi về mẫu mã và phong cách. Tác động của nghiên cứu trong đầu tư không phải là phóng đại. Chi phí của loại nghiên cứu này lớn đến nỗi một tập đoàn thất bại trong nghiên cứu, theo quan điểm kinh doanh có khả năng sẽ lao đao trước gánh nặng vận hành dự án. Hơn nữa, đối với cả nhà quản lý lẫn nhà đầu tư không có tiêu chuẩn dễ dàng và nhanh chóng nào để đo lường khả năng sinh lợi của nghiên cứu. Vì thế, rất nhiều dự án nghiên cứu không chắc đem lại lợi ích gì. Hơn nữa, hoàn toàn ngẫu nhiên, hàng loạt những dự án phi lợi nhuận như vậy lại bỗng dưng tụ họp lại trong một khoảng thời gian đặc thù tại ngay cả những phòng thí nghiệm kinh doanh hoạt động hiệu quả. Cuối cùng, tính từ thời điểm một dự án bắt đầu được thai nghén cho đến khi đạt được hiệu quả để mang lại lợi nhuận thì thường phải mất từ bảy đến mười một năm. Vì thế, chắc chắn ngay cả những dự án nghiên cứu sinh lợi cũng phải ngốn khoản chi phí lớn trước khi thu về lợi nhuận cho cổ đông. Tuy nhiên, nếu một nghiên cứu sơ sài sẽ phải trả giá cao, thì việc hầu như không nghiên cứu sẽ còn phải trả giá đắt hơn. Sau vài năm, sự xuất hiện của những nguyên liệu và máy móc mới với nhiều chủng loại sẽ thu hẹp thị trường tiêu thụ của hàng nghìn công ty, thậm chí là của tất cả các ngành công nghiệp không theo kịp thời đại. Những thay đổi căn bản trong cách thức làm việc đã diễn ra cùng với việc đưa máy tính vào sử dụng để lưu trữ dữ liệu và dùng bức xạ trong quy trình chế biến công nghiệp. Nhiều công ty tỉnh táo nhận ra những xu hướng mới, ý thức được việc tận dụng công nghệ để đạt được doanh thu bán hàng khổng lồ. Những công ty này vẫn duy trì phương thức quản lý vừa đảm bảo được hiệu quả cao nhất trong hoạt động hàng ngày, đồng thời phải đi đầu trong các lĩnh vực Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 44 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG và vấn đề có tầm ảnh hưởng lớn trong tương lai. Chắc chắn, những cổ đông may mắn của các công ty này sẽ "lời to". Ngoài những ảnh hưởng do thay đổi tầm nhìn trong quản lý và xu hướng nghiên cứu tăng nhanh, còn một nhân tố thứ ba mang lại cho các nhà đầu tư ngày nay nhiều cơ hội hơn so với những thập kỷ trước. Ở phần tiếp theo của cuốn sách đề cập đến thời điểm nên mua hay bán cổ phiếu, chúng ta sẽ thảo luận kỹ hơn những yếu tố ảnh hưởng đến chu kỳ kinh doanh mà đáng lẽ các chính sách đầu tư nên đưa vào. Còn trong phần này, tôi muốn đề cập một chút về những ảnh hưởng của nhân tố thứ ba, đó là sự thay đổi chính sách căn bản trong cơ cấu của chính phủ liên bang đã đem lại khoản cổ tức lớn hơn cho những người sở hữu một số loại cổ phiếu thường năm 1932. Trước và sau năm đó, cho dù không có mấy công lao trong thay đổi đó, cả hai đảng chủ chốt vẫn luôn được hưởng công trạng về bất cứ sự thịnh vượng của nền kinh tế trong giai đoạn họ cầm quyền. Ngược lại, khi cổ phiếu đột ngột sụt giá, họ cũng dễ dàng bị phe đối lập và công chúng buộc tội. Tuy nhiên, trước năm 1932, ban lãnh đạo của cả hai đảng đều cần được nhìn nhận nghiêm túc về việc liệu có chút đạo đức hay khôn ngoan chính trị nào không khi chủ động tạo ra thâm hụt ngân sách khổng lồ vì mục đích chống đỡ cho một số ngành kinh doanh yếu kém? Dù cho đảng nào cầm quyền thì nó cũng đã không xem xét nghiêm túc việc nó đã ngăn chặn tình trạng thất nghiệp bằng những phương thức hết sức tốn kém. Từ sau năm 1932, mọi thứ đều đảo ngược. Không chắc là Đảng Dân chủ có ít công trạng hơn Đảng Cộng hòa trong việc cân bằng ngân sách liên bang. Tuy nhiên, ngoại trừ Cựu Bộ trưởng Tài chính Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Những manh mối từ quá khứ 45 Humphrey4, từ tổng thống Eisenhower5 trở xuống, ban lãnh đạo có thẩm quyền của Đảng Cộng hòa nhiều lần nhắc đi, nhắc lại rằng nếu tình hình kinh doanh đi xuống họ sẽ không do dự giảm thuế và sử dụng bất kỳ biện pháp nào nhằm giảm thâm hụt ngân sách để duy trì sự thịnh vượng của nền kinh tế và khắc phục tình trạng thất nghiệp. Điều này hoàn toàn khác xa so với những học thuyết phổ biến trước khi cuộc Đại suy thoái xảy ra. Ngay cả nếu thay đổi trong chính sách trên không được đông đảo mọi người chấp thuận, thì một số thay đổi khác xuất hiện cũng mang lại những kết quả tương tự, dù không ngay lập tức. Thuế thu nhập chỉ có hiệu lực dưới thời Wilson. Trước những năm 1930, nó không có ảnh hưởng gì lớn tới toàn bộ nền kinh tế. Những năm trước đó, hầu như thu nhập của liên bang là từ thuế hải quan, hay thuế đánh vào hàng nội địa. Các khoản thu này khá khiêm tốn, nhưng xét về tổng thể lại tương đối ổn định. Trái lại, ngày nay, khoảng 80% nguồn ngân sách liên bang thu được là từ thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc thuế thu nhập cá nhân. Điều này có nghĩa là bất cứ một sự tụt giảm đột ngột nào trong giới doanh nghiệp nói chung cũng sẽ dẫn đến sự sụt giảm tương đương trong thu nhập của liên bang. Trong khi đó, nhiều chính sách khác nhau như trợ giá nông sản, hay trợ cấp thất nghiệp đã được đưa vào các bộ luật của Mỹ. Chính vào thời điểm mà sự thua lỗ của một doanh nghiệp có thể làm sụt giảm mạnh nguồn thu của chính phủ liên bang, thì các khoản chi kiểu này đã khiến chi tiêu chính phủ tăng lên đáng kể. Thêm vào đó, 4 George M. Humphrey: Bộ trưởng Bộ tài chính Hoa Kỳ, nhiệm kỳ 1953-1957 5 Dwight David "Ike" Eisenhower: tổng thống thứ 34 của Hoa Kỳ, nhiệm kỳ 1953–1961. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 46 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG quyết tâm đảo ngược bất cứ xu hướng kinh doanh bất lợi nào bằng cách cắt giảm thuế, xây dựng thêm các công trình phúc lợi công cộng, và cho các doanh nghiệp đang phải chịu sức ép lớn vay tiền, đã khiến cho một nguy cơ ngày càng rõ ràng là nếu có một cuộc suy thoái thật sự sắp xảy ra, thâm hụt liên bang có thể dễ dàng lên đến mức 25 tỷ đô-la đến 30 tỷ đô-la một năm. Các đợt thâm hụt kiểu này sẽ làm lạm phát trầm trọng hơn, cũng giống như đợt thâm hụt do chiến phí gây ra đã dẫn đến tình trạng giá cả leo thang thời hậu chiến. Điều này có nghĩa là nếu một cuộc suy thoái xảy ra, thì nó có xu hướng kết thúc sớm hơn so với một số cuộc đại suy thoái từng xảy ra trước đó. Hiện tượng lạm phát gia tăng khiến giá cả hàng hóa tăng vọt, điều mà trước đây từng giúp một số ngành công nghiệp nhưng cũng khiến một số khác điêu đứng. Trong hoàn cảnh kinh tế đó, chu kỳ kinh doanh cũng sẽ gây ảnh hưởng lớn đến cổ đông của các công ty yếu kém về tài chính hay lợi thế cạnh tranh. Nhưng đối với các cổ đông trong các công ty có đủ sức mạnh tài chính để chống đỡ hoặc có khả năng vay vốn để chèo chống công ty từ một đến hai năm trong giai đoạn khó khăn, thì sự đi xuống của các doanh nghiệp trong điều kiện kinh tế như hiện nay chỉ là sự chững lại tạm thời của thị giá cổ phiếu của công ty đó, chứ không phải là mối đe dọa căn bản đến sự sinh tồn của bản thân khoản đầu tư từng có nguy cơ phải đối mặt trước năm 1932. Một xu thế tài chính căn bản khác sinh ra từ khuynh hướng gây lạm phát ngày càng trở nên in sâu trong các bộ luật của Mỹ và các quan điểm về trách nhiệm kinh tế của chính phủ. Trái phiếu đã trở thành những khoản đầu tư dài hạn không mong đợi đối với các nhà đầu tư trung bình. Mùa thu năm 1956, tỷ lệ lãi suất tăng kéo dài Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Những manh mối từ quá khứ 47 trong vài năm trước đó đã tạo ra một lực đẩy lớn. Khi các trái phiếu được xếp hạng cao liên tục được bán ra với giá rẻ nhất trong vòng 25 năm, rất nhiều chuyên gia tài chính đã khuyến khích chuyển đầu tư từ các loại cổ phiếu giá cao sang các loại chứng khoán thu nhập cố định. Lợi nhuận cao bất thường của trái phiếu vượt mức lợi nhuận từ cổ tức của các cổ phiếu dường như đã củng cố mạnh mẽ cho sự hoàn hảo của chính sách này. Trong ngắn hạn, sớm hay muộn thì chính sách này cũng sẽ cho thấy lợi ích. Do đó, nó có sức hấp dẫn lớn đối với các nhà đầu tư ngắn và trung hạn, và các thương gia nhạy bén về thời điểm quyết định tiến hành giao dịch. Bất kỳ suy thoái kinh tế nghiêm trọng nào gần như tất yếu sẽ khiến lãi suất tiền gửi sụt giảm và giá trái phiếu tăng lên tại thời điểm giá cổ phiếu khó có thể tăng. Tóm lại những trái phiếu được xếp hạng cao chỉ tốt cho những kẻ đầu cơ nhưng lại không tốt đối với các nhà đầu tư dài hạn. Điều này dường như trái với những suy nghĩ thông thường về ảnh hưởng của lạm phát. Tuy nhiên, bất cứ hiểu biết thật sự nào về ảnh hưởng của lạm phát cũng cho thấy tại sao điều này dường như là chân lý. Báo cáo tháng 12 năm 1956 của The First National City Bank, chi nhánh New York đã đưa ra một bảng biểu diễn sức mua của đồng tiền giảm sút như thế nào trên toàn thế giới trong 10 năm, kể từ năm 1946 đến 1956. Bảng này bao gồm 16 quốc gia giàu có. Bất cứ một quốc gia nào trong số đó đều có giá trị đồng tiền giảm đáng kể. Thụy Sỹ có giá trị đồng tiền giảm xuống ít nhất. Thời kỳ cuối của giai đoạn 10 năm này, sức mua của đồng tiền Thụy Sỹ chỉ còn 85% so với 10 năm trước đó trong khi đó đồng tiền Chi Lê bị mất tới 95% so với giá trị ban đầu. Ở Mỹ và Canada, sự giảm sút này lần lượt là 29% và 35%. Điều này có nghĩa là tại Mỹ, tỷ lệ sụt giá hàng năm của đồng tiền trong suốt thời kỳ đó lên tới 3,4% và Canada là Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 48 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG 4,2%. Ngược lại, số lượng trái phiếu mà Chính phủ Mỹ phát hành đã được mua ngay trong thời gian đầu của giai đoạn 10 năm với tỷ lệ lãi suất khá thấp, chỉ khoảng 2,19%. Rõ ràng là, một cổ đông sở hữu các loại chứng khoán có thu nhập cố định hoặc được xếp hạng cao chỉ thu được lãi suất thực tế lớn hơn âm 1%. Tuy nhiên, giả sử thay vì thu được trái phiếu có tỷ lệ lãi suất tương đối thấp chiếm ưu thế trong giai đoạn đầu thì nhà đầu tư có thể mua chúng ở mức lãi suất tương đối cao nhưng chiếm ưu thế trong 10 năm sau. Báo cáo trên cũng cung cấp một vài số liệu về vấn đề này. Theo ước tính lãi suất trái phiếu của Chính phủ Mỹ cuối giai đoạn 10 năm là 3,27%, các nhà đầu tư vẫn bị lỗ nhẹ. Tuy nhiên, sáu tháng sau khi bản báo cáo đó được hoàn thành, thì tỷ lệ lãi suất lại tăng lên đáng kể, trên 3,5%. Vậy các nhà đầu tư phải làm thế nào nếu ngay từ đầu anh ta có cơ hội đầu tư với lợi nhuận ước tính cao nhất trong hơn 25 năm qua? Thực tế là, trong đa số trường hợp, anh ta khó thu được vốn đầu tư, thậm chí bị lỗ bởi hầu hết những người mua trái phiếu đều phải trả ít nhất là 20% thuế thu nhập tính trên phần lãi thu được. Nhiều ví dụ cho thấy thuế mà những người nắm giữ trái phiếu phải trả quá cao, 20% ngay từ 2000 đô-la đến 4000 đô-la tiền lãi ban đầu. Tương tự, nếu một nhà đầu tư mua các trái phiếu đô thị6 miễn thuế vào thời điểm "nóng" này, tỷ lệ lãi suất thấp của các chứng khoán miễn thuế này cũng không mang lại cho các nhà đầu tư lợi nhuận thật sự. Tất nhiên, những con số trên chỉ là kết luận cho giai đoạn 10 năm này. Tuy nhiên, chúng còn dự đoán các tình hình này là phổ 6 Trái phiếu đô thị: trái phiếu do các chính quyền địa phương phát hành nhằm huy động vốn cho các công trình phúc lợi, thu nhập từ trái phiếu loại này được miễn thuế. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Những manh mối từ quá khứ 49 biến trên phạm vi thế giới, và vì thế các xu hướng chính trị ở bất kỳ nước nào cũng khó có thể xoay chuyển được tình thế. Điều thật sự quan trọng để trái phiếu có thể trở thành khoản đầu tư dài hạn hấp dẫn là liệu có một xu hướng tương tự diễn ra trong thời gian tới hay không. Tôi cho rằng nếu toàn bộ cơ chế lạm phát được nghiên cứu kỹ thì chúng ta sẽ thấy rõ là lạm phát gia tăng kích thích tăng trưởng tín dụng − hệ quả của thâm hụt ngân sách của Chính phủ đã nới rộng cơ sở tiền gửi của hệ thống tín dụng. Thâm hụt lớn sau Chiến tranh thế giới thứ hai cũng để lại hậu quả như vậy, những nhà đầu tư trái phiếu trước chiến tranh vẫn duy trì được mức thu nhập ổn định từ các chứng khoán có thu nhập cố định nhưng thực tế họ đã mất hơn một nửa giá trị thực của các khoản đầu tư này. Có hai khả năng có thể xảy ra. Hoặc là các doanh nghiệp sẽ tiếp tục đứng vững, cổ phiếu của chúng sẽ tiếp tục chiếm ưu thế hơn so với trái phiếu. Hoặc ngược lại, suy thoái xuất hiện, tạm thời các trái phiếu sẽ hấp dẫn hơn cả cổ phiếu hàng đầu. Tuy nhiên, hàng loạt các biện pháp nhằm giảm thâm hụt ngân sách được thực thi sẽ làm giảm đáng kể sức mua trái phiếu. Tất nhiên, suy thoái sẽ dẫn đến lạm phát gia tăng. Khó khăn ở đây là quyết định khi nào nên bán trong giai đoạn giá trái phiếu có xu hướng giảm. Trong nền kinh tế biến động phức tạp như hiện nay, các chứng khoán loại này (trái phiếu) về cơ bản phù hợp với ngân hàng, công ty bảo hiểm, và nhà cá nhân có mục đích đầu tư ngắn hạn, vì chúng không cung cấp cho nhà đầu tư dài hạn khoản lãi tương xứng để bù lại khi sức mua giảm sút. Trước khi tìm hiểu và bàn luận sâu hơn, chúng ta nên tóm tắt ngắn gọn những dẫn chứng rất phong phú về đầu tư trong một nghiên cứu về quá khứ, từ việc so sánh những khác biệt căn bản Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long 980.68653 Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 50 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG trong quan điểm đầu tư giữa quá khứ và hiện tại. Nghiên cứu này chỉ ra rằng, phần thưởng lớn nhất luôn dành cho nhà đầu tư hoặc nhờ khả năng phán đoán tuyệt vời, hoặc nhờ may mắn, tìm được cơ hội đầu tư vào các công ty có khả năng tăng trưởng lớn mạnh về doanh thu lẫn lợi nhuận trong nhiều năm. Đồng thời, nếu biết chắc rằng đã tìm được một công ty như vậy thì chúng ta nên quyết tâm gắn bó lâu dài với nó. Những công ty này không nhất thiết phải là những công ty nhỏ và mới thành lập. Quy mô công ty không quan trọng, mà quan trọng là ban lãnh đạo công ty không những phải quyết tâm tiếp tục đạt được tăng trưởng mạnh mẽ hơn, mà còn có khả năng hoàn thành các kế hoạch của mình. Lịch sử cho thấy, sự tăng trưởng này thường gắn liền với hiểu biết về cách thức tổ chức nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực khác nhau của các ngành khoa học tự nhiên nhằm ứng dụng hiệu quả vào việc phát triển thị trường cũng như cho ra đời những dòng sản phẩm mới. Rõ ràng, đặc tính chung của các công ty kiểu này là bộ máy quản lý không cho phép những dự tính cho kế hoạch dài hạn cản trở họ thực hiện hiệu quả công việc kinh doanh hàng ngày. Cuối cùng, nó củng cố một niềm tin là cho dù nhiều cơ hội đầu tư tuyệt vời đã xuất hiện từ cách đây 25 hay 50 năm, thì ngày nay, chắc chắn còn có nhiều cơ hội hơn thế. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Sức mạnh của phương pháp "lời đồn đại" 51 2 Sức mạnh của phương pháp "lời đồn đại" C hương hướng đến. này sẽ Nó miêu là sự tả phác tổng họa quát kiểu các đầu mục tư đáng tiêu mơ nhà ước, đầu và tư làm cần thế nào các nhà đầu tư có thể tìm đúng cổ phiếu của những công ty có thể tăng giá mạnh trong tương lai? Có một phương pháp rất hợp lý mà chúng ta có thể nghĩ ngay đến nhưng không thực tế. Đó là tìm các nhà quản lý cao cấp ở nhiều lĩnh vực khác nhau để đánh giá khả năng của các bộ phận trong một công ty, điều tra chi tiết ban quản trị nhân sự, khả năng sản xuất, cách thức tổ chức marketing bán hàng, hoạt động nghiên cứu, và các chức năng chính khác, để đưa ra đánh giá cuối cùng xem công ty đó có tiềm năng tăng trưởng và phát triển nổi trội không. Phương pháp này nghe có vẻ đơn giản nhưng không may, có vài lý do khiến nó không phù hợp với các nhà đầu tư vừa và nhỏ. Thứ nhất, chỉ có rất ít người có những kỹ năng quản lý cần thiết để phân Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 52 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG tích theo cách đó. Hầu hết họ đều giữ chức vụ cao và có công việc với mức thù lao tương xứng nên sẽ không có thời gian để làm những việc kiểu này. Hơn thế nữa, cho dù họ đồng ý làm thì cũng khó có khả năng các công ty làm ăn phát đạt cung cấp cho người ngoài mọi dữ liệu cần thiết để có thể đưa ra một quyết định chính xác. Một số thông tin thu được từ phương pháp này có thể quá giá trị hay mang lại lợi thế cạnh tranh quá cao để có thể cung cấp cho một người không hề có trách nhiệm gì với công ty. Thật may mắn, có một phương pháp khác mà nhà đầu tư có thể áp dụng – phương pháp "lời đồn đại". Nếu thực hiện đúng, phương pháp thứ hai này sẽ giúp chúng ta có cơ sở cần thiết để đưa ra các quyết định đầu tư chính xác. Khi tìm hiểu phương pháp "lời đồn đại" được miêu tả chi tiết trong những trang tiếp theo, hẳn các nhà đầu tư vừa và nhỏ sẽ có một phản ứng dễ nhận thấy. Đó là cho dù phương pháp này có mang lại bao nhiêu lợi ích cho người khác, chưa chắc nó đã giúp gì cho anh ta, bởi anh ta không có nhiều cơ hội áp dụng nó. Tôi hiểu là phần lớn các nhà đầu tư không có điều kiện làm được nhiều việc cần thiết để có thể đầu tư hiệu quả nhất. Tuy nhiên, tôi cho rằng họ chỉ cần hiểu sơ qua là cần cái gì và tại sao cần là đủ. Chỉ bằng cách này thì họ mới thể lựa chọn được kiểu nhà tư vấn chuyên nghiệp có khả năng hỗ trợ tốt nhất. Và chỉ theo cách này, họ mới có thể đánh giá chính xác nhất kết quả tư vấn. Hơn nữa, khi họ hiểu rằng không chỉ cần chú ý đến kết quả mà còn phải xem xét đến cách thức thực hiện, các nhà đầu tư sẽ rất ngạc nhiên bởi hết lần này đến lần khác các chuyên gia tư vấn giúp họ giàu lên và thu được nhiều lợi nhuận hơn. "Tin vịt" trong kinh doanh là một thứ hết sức đặc biệt. Thật đáng Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Sức mạnh của phương pháp "lời đồn đại" 53 ngạc nhiên trước bức tranh chân thực về điểm mạnh, điểm yếu của từng công ty trong ngành mà chúng ta rút ra được từ các đánh giá tiêu biểu của những người có liên quan đến công ty đó. Hầu hết mọi người, đặc biệt là những người cảm thấy chắc chắn rằng những điều mình nói vô thưởng vô phạt, sẽ rất thích nói về những việc họ đang làm và thoải mái đề cập tới các đối thủ cạnh tranh. Thử khảo sát năm công ty trong một ngành nào đó, hỏi một công ty các câu hỏi thông minh về những điểm mạnh và điểm yếu của bốn công ty còn lại, và bạn sẽ thu được rất nhiều thông tin chi tiết và xác thực đến mức ngạc nhiên về cả năm công ty này. Tuy nhiên, ý kiến của các đối thủ cạnh tranh chỉ là một nguồn cung cấp thông tin chứ chưa hẳn là nguồn tốt nhất. Bạn sẽ ngạc nhiên không kém trước số thông tin về tình hình thực chất bạn thu được từ những người bán hàng và các khách hàng của công ty đó. Các nhà khoa học nghiên cứu tại các trường đại học, trong chính phủ, trong các công ty cạnh tranh, và hiệp hội thương mại cũng là những nguồn cung cấp thông tin vô cùng hữu ích. Đặc biệt trong trường hợp các nhà điều hành các hiệp hội thương mại, cũng như của các tổ chức khác, thì có hai điều nhà đầu tư cần hiểu. Thứ nhất, nhà đầu tư phải biết rằng nguồn cung cấp thông tin của anh ta sẽ không bao giờ được tiết lộ. Vì vậy, nhà đầu tư phải thích nghi với điều đó. Mặt khác, mức độ nguy hiểm của việc dễ dàng vướng vào rắc rối rõ ràng đến mức người cung cấp tin sẽ không dám đưa ra các thông tin bất lợi. Vẫn còn một nhóm khác có thể giúp các nhà đầu tư tìm kiếm các công ty tiềm năng. Tuy nhiên, nhóm này có thể sẽ có tác động tiêu cực nhiều hơn là tích cực nếu nhà đầu tư không có khả năng đánh giá hiệu quả và không tham khảo các ý kiến khác để kiểm chứng Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 54 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG thông tin nhận được. Nhóm này bao gồm các cựu nhân viên có cái nhìn của người trong cuộc về những điểm mạnh và điểm yếu của doanh nghiệp mà họ từng làm việc, hơn nữa họ có thể nói về những điều này rất thoải mái. Tuy nhiên cần phải tìm hiểu kỹ, bởi một số nhân viên, dù đúng hay sai, cảm thấy họ bị sa thải không có lý do chính đáng hoặc họ bỏ việc do phàn nàn. Liệu cái nhìn của họ có quá thành kiến không? Nên xem xét những điều nhân viên cũ nhận xét. Kể cả khi tập hợp được đầy đủ các nguồn thông tin khác nhau về một công ty nào đó, cũng không nhất định các thông tin này phải thống nhất với nhau. Thực ra điều đó là không cần thiết. Trong trường hợp các công ty thật sự nổi tiếng, thông tin về sự vượt trội của họ quá rõ ràng đến mức thậm chí một nhà đầu tư không giàu kinh nghiệm lắm cũng biết công ty nào phù hợp với mục tiêu và lợi ích của anh ta. Bước tiếp theo anh ta cần thực hiện là liên lạc với nhân viên công ty để tìm hiểu thêm thông tin để bổ sung vào những phần còn thiếu trong bức tranh tổng thể về các doanh nghiệp mà nhà đầu tư quan tâm. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Nên mua gì? (1) 55 3 Nên mua gì? (1) 15 tiêu chí chọn cổ phiếu thường T rong chương này tôi sẽ tổng kết 15 tiêu chí mà các nhà đầu tư cần lưu ý khi tham gia thị trường chứng khoán. Một công ty vẫn có thể là khoản đầu tư hiệu quả nếu nó hoàn toàn không đạt được một số rất ít trong các tiêu chí này. Tuy nhiên tôi không nghĩ khoản đầu tư nào không thỏa mãn nhiều tiêu chí trong số đó lại có thể là một khoản đầu tư đáng giá. Một số tiêu chí này liên quan đến các vấn đề về chính sách của công ty; số khác lại liên quan đến cách thực thi chính sách. Một số tiêu chí cần được kiểm chứng rộng rãi bằng các nguồn thông tin bên ngoài, số còn lại có thể trực tiếp thu thập thông tin từ nhân viên của công ty đang tìm hiểu. 15 tiêu chí đó là: Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 56 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG Tiêu chí 1. Liệu công ty có những sản phẩm và dịch vụ có đủ tiềm năng thị trường đủ lớn để tăng doanh thu ít nhất trong vài năm tới không? Không phải là không có cách nào để kiếm lợi nhuận một lần từ những công ty mà đường doanh thu không tăng, thậm chí đi xuống. Kết quả hoạt động kinh doanh thu được từ việc kiểm soát tốt chi phí có thể tạo ra đủ sự tăng trưởng lợi nhuận thuần của công ty để đẩy thị giá cổ phiếu của công ty lên. Cách tìm kiếm lợi nhuận như vậy trên thị trường chứng khoán được rất nhiều nhà đầu cơ hoặc những người săn cổ phiếu giá rẻ ưa chuộng. Tuy nhiên nó không đem lại mức lợi nhuận đủ để có thể hấp dẫn những người khao khát thu được lợi nhuận tối đa từ các quỹ đầu tư của họ. Có một kiểu tình huống khác, tuy cũng không thể mang lại lợi nhuận tối đa, nhưng đôi khi giúp nhà đầu tư kiếm được một khoản lớn hơn rất nhiều. Nó xuất hiện khi có một điều kiện thay đổi mở ra một giai đoạn tăng trưởng doanh thu mạnh cho công ty trong vài năm, nhưng sau đó sẽ ngừng. Điển hình là ví dụ về những gì đã xảy ra với rất nhiều hãng sản xuất radio, khi tivi xuất hiện và phổ biến. Doanh thu liên tục tăng cao trong khoảng vài năm. Tuy nhiên, đến 1957, có đến 90% các hộ gia đình sử dụng điện ở Mỹ có tivi, do vậy đường doanh thu đã trở lại trạng thái ổn định. Những người sớm đầu cơ vào cổ phiếu ngành này trước khi đường doanh thu tăng trưởng vượt ngưỡng, đã thu được một khoản lợi nhuận kếch sù. Sau đó khi đường doanh thu thăng bằng trở lại thì những cổ phiếu của ngành này không còn hấp dẫn như trước nữa. Ngay cả những công ty nổi tiếng nhất cũng không phải luôn có doanh thu của mỗi năm lớn hơn các năm trước. Trong một chương khác, tôi sẽ đưa ra lý do tại sao những rắc rối thông thường trong Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Nên mua gì? (1) 57 nghiên cứu thương mại và marketing sản phẩm mới có khuynh hướng khiến doanh thu gia tăng đột biến, chứ không phải tăng đều đặn qua các năm. Tính không ổn định của chu kỳ kinh doanh cũng sẽ ảnh hưởng lớn tới việc so sánh doanh thu giữa các năm. Do đó, không nên đánh giá sự tăng trưởng theo từng năm một, mà nên đánh giá theo chu kỳ vài năm một. Thậm chí, có một số công ty còn hứa hẹn tăng trưởng cao hơn mức bình thường, không chỉ trong chu kỳ vài năm, mà còn cho cả một khoảng thời gian dài sau đó. Có thể chia những công ty tăng trưởng mạnh mẽ từ thập kỷ này sang thập kỷ khác đó thành hai nhóm. Vì chưa tìm được cụm từ nào thích hợp hơn, tôi sẽ gọi một nhóm là "may mắn và có năng lực", còn nhóm kia là "may mắn nhờ họ có năng lực". Một yêu cầu bắt buộc với cả hai nhóm này là khả năng quản lý. Không công ty nào có thể tăng trưởng trong thời gian dài chỉ nhờ may mắn. Nó phải có và phải liên tục duy trì khả năng kinh doanh xuất sắc; nếu không nó không thể tận dụng được vận may của mình, cũng như đánh bại các đối thủ cạnh tranh. Công ty Aluminum Company of America (Alcoa) là một ví dụ nằm trong nhóm "may mắn và có năng lực". Những người sáng lập công ty này rất có tầm nhìn xa trông rộng. Họ đã sớm nhìn nhận chính xác về tầm quan trọng của việc đầu tư nguồn lực tài chính cho sản phẩm mới. Dù vậy, không ai trong số họ hay bất cứ người nào khác ở thời điểm đó, có thể dự đoán về quy mô của thị trường các sản phẩm nhôm, những sản phẩm mà sau đó đã phát triển trong bảy mươi năm kế tiếp. Chính sự kết hợp giữa phát triển khoa học kỹ thuật và nền kinh tế đã mang lại nhiều lợi thế cho Aluminum hơn các đối thủ khác. Alcoa đã và vẫn tiếp tục yêu cầu cao về kỹ năng khuyến khích và tận dụng lợi thế của xu hướng phát triển này. Tuy Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 58 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG nhiên, cho dù điều kiện khách quan này không tác động tới việc mở rộng thị trường của Alcoa thì công ty vẫn phát triển ‒ dù tốc độ chậm hơn. Công ty Aluminum đã rất may mắn khi tìm được chỗ đứng trong một ngành thuận lợi và bằng năng lực của mình, đã tận dụng rất tốt cơ hội đó. Năm 1957, cổ phiếu của Alcoa đã rớt gần 40% so với mức giá cao nhất được xác lập năm 1956. Nhưng ngay cả ở mức giá "thấp" này, giá trị cổ phiếu của công ty cũng đã tăng lên 500% so với mức giá giao dịch trung bình (chứ không phải mức thấp) của các cổ phiếu vào năm 1947 − chỉ mới mười năm trước. Bây giờ, hãy lấy công ty Du Pont làm ví dụ về nhóm còn lại của các chứng khoán có khả năng tăng trưởng − nhóm "may mắn nhờ họ có năng lực". Ban đầu, công ty này không kinh doanh nylon, giấy bóng kính xenlôfan, licite, neoprene, vải ooclông, milar, hay bất cứ sản phẩm hấp dẫn nào mà ngày nay đã gắn liền với hình ảnh công ty và mang lại những khoản lợi nhuận lớn cho các nhà đầu tư. Trong nhiều năm trước đó, Du Pont sản xuất thuốc nổ. Vào thời bình, công ty có mức độ tăng trưởng tương đương với mức của ngành công nghiệp khai mỏ. Trong những năm gần đây, Du Pont phát triển nhanh do có thêm doanh thu từ việc mở rộng sang lĩnh vực xây dựng cầu đường. Hoạt động kinh doanh nổi bật và óc tài chính tuyệt vời kết hợp với kỹ năng chuyên môn xuất sắc đã mang lại doanh thu trên hai tỷ đô-la mỗi năm cho Du Pont. Áp dụng các kỹ năng và kinh nghiệm thu được từ quá trình kinh doanh thuốc nổ trong những ngày đầu, công ty đã thành công mỹ mãn trong việc liên tục đưa ra thị trường sản phẩm mới, và trở thành một trong những điển hình thành công của Mỹ. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. 980.82966 bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Nên mua gì? (1) 59 Khi mới nhìn lướt qua ngành công nghiệp hóa chất, những nhà đầu đầu tư ít kinh nghiệm thường nghĩ có một sự trùng hợp may mắn khi các công ty hóa chất có định giá đầu tư cao nhất trên rất nhiều lĩnh vực khác nhau, thường sản xuất ra những sản phẩm tăng trưởng hấp dẫn nhất của ngành đó. Họ đã nhầm lẫn giữa nguyên nhân và kết quả. Khi nghiên cứu lịch sử của những công ty như Du Pont, Dow hay Union Carbide, nhìn vào đường doanh thu của họ, chúng ta sẽ hiểu rõ làm thế nào các công ty kiểu này lại được xếp vào nhóm "may mắn nhờ họ có năng lực". Một trong những ví dụ điển hình nhất về những công ty "may mắn nhờ họ có năng lực" là công ty vận chuyển General American Transportation. Cách đây gần 50 năm, khi công ty mới được thành lập, ngành công nghiệp cung cấp thiết bị đường sắt có vẻ là một ngành có triển vọng tăng trưởng đầy hứa hẹn. Nhưng trong vài năm gần đây, ngành công nghiệp này có dấu hiệu đi xuống. Chính sự thay đổi đó đã làm nảy sinh ý tưởng lắp ráp xe ôtô chuyên chở hàng hóa (vốn kém hấp dẫn). Sự nhạy bén và linh hoạt đã giúp General American Transportation phát triển mạnh mẽ. Chưa thỏa mãn với những điều đã đạt được, các nhà quản lý bắt đầu tận dụng lợi thế về kỹ năng và hiểu biết rút ra từ các hoạt động kinh doanh chính của họ, để bắt đầu tham gia các lĩnh vực khác không liên quan nhưng có khả năng mang lại sự tăng trưởng lớn hơn. Một công ty có triển vọng doanh thu liên tục tăng trưởng mạnh mẽ trong một số năm tiếp theo, có thể mang lại sự phát đạt cho các nhà đầu tư cho dù công ty đó ở nhóm "may mắn và có năng lực" hay nhóm "may mắn nhờ họ có năng lực." Tuy nhiên, những điển hình như General American Transportation đã làm sáng tỏ một điều, Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 60 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG đó là trong bất cứ trường hợp nào, nhà đầu tư cũng cần phải luôn tỉnh táo đánh giá xem liệu năng lực quản lý của công ty đó có luôn ở mức tốt nhất không; thiếu năng lực đó, doanh thu sẽ không thể tiếp tục tăng. Việc đánh giá chính xác đường doanh thu dài hạn là cực kỳ quan trọng đối với các nhà đầu tư. Một sự đánh giá thiển cận, thiếu thận trọng có thể dẫn đến những kết luận sai lầm. Tôi đã đề cập đến chứng khoán của các công ty sản xuất radio và tivi như một ví dụ mà thay vì tăng trưởng dài hạn liên tục, cổ phiếu các công ty này lại tăng đột phá do nhu cầu mua tivi của các gia đình trên toàn nước Mỹ. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, có một xu hướng mới xuất hiện trong các công ty này: sử dụng chuyên môn điện tử để mở rộng kinh doanh sang các lĩnh vực điện tử khác như truyền thông thiết bị, truyền thông tự động hóa. Những dòng sản phẩm của các ngành này, và trong trường hợp là ngành điện tử phục vụ mục đích quân sự hứa hẹn triển vọng tăng trưởng ổn định trong dài hạn. Tại một số công ty như vậy (ví dụ Motorola), chúng còn đóng vai trò quan trọng hơn cả hoạt động sản xuất tivi. Trong khi đó, những kỹ thuật mới phát triển đã khiến cho các mẫu tivi đầu thập niên 1960 trở nên lạc hậu, lỗi thời. Một cải tiến tiềm năng của tivi là tivi màu. Một cải tiến khác là kết quả trực tiếp của sự phát triển công nghệ bán dẫn và vi mạch in. Đó là tivi dạng màn hình có kích cỡ và hình dạng khác với tivi treo tường ngày nay một chút. Nếu sự phát triển này đi đôi với hiệu quả thương mại thì một số ít các công ty sản xuất thiết bị truyền hình ứng dụng tốt công nghệ sẽ có doanh thu tăng đột biến, thậm chí lớn hơn và kéo dài hơn nhiều những gì mà họ đã đạt được trước đó! Những công ty Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Nên mua gì? (1) 61 như vậy có thể tìm thấy sự phát triển mạnh mẽ mở rộng hơn nữa trong một ngành đang tăng trưởng vững chắc và ngành kinh doanh điện tử phục vụ quân sự. Khi đó, chúng sẽ thu đạt mức tăng trưởng doanh thu lớn − tiêu chí đầu tiên mà nhà đầu tư nào muốn thu lợi nhuận tối đa nên xem xét. Tôi đề cập đến ví dụ này không phải như một cái gì chắc chắn sẽ xảy ra, mà chỉ như điều gì đó rất có khả năng xảy ra. Nếu công ty được quản lý tốt, và ngành nó tham gia chú trọng tới việc nghiên cứu phát triển và thay đổi công nghệ, thì những nhà đầu tư khôn ngoan nên ý thức rằng rất có khả năng ban quản lý có thể điều hành công việc để tạo ra trong tương lai dạng đường doanh thu lý tưởng cho tiêu chí đầu tiên khi lựa chọn một công ty thực sự đáng đầu tư. Trong trường hợp này có thể coi Motorola là ví dụ lý tưởng. Công ty đã trở thành hãng dẫn đầu nổi tiếng trong lĩnh vực máy bộ đàm hai chiều. Ban đầu thiết bị này chỉ đặc biệt dành cho xe cảnh sát và xe tắc xi, ngày nay dường như chúng đang tăng trưởng không giới hạn. Các công ty xe tải, chủ sở hữu của hầu hết các đoàn xe giao hàng, các ngành công cộng, các dự án xây dựng lớn, và đường ống chỉ là một phần nhỏ trong các khách hàng sử dụng thiết bị của công ty. Trong khi đó, sau một vài năm nỗ lực phát triển tốn kém, Motorola đã thành lập bộ phận sản xuất thiết bị bán dẫn7 để tìm kiếm lợi nhuận, dẫn đầu chiếm thị phần trong xu hướng tăng trưởng thần kỳ của ngành công nghiệp mới này. Công nghệ bán dẫn trở thành xương sống trong lĩnh vực máy quay đĩa âm thanh nổi, và 7 Thiết bị bán dẫn là thiết bị sử dụng chất bán dẫn với điện trở suất lớn hơn của kim loại nhưng nhỏ hơn của điện môi, không dẫn điện ở nhiệt độ thấp, dẫn điện tốt ở nhiệt độ cao. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 62 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG đem lại nguồn thu gia tăng doanh thu liên tục quan trọng. Nhờ mối liên hệ có một không hai với nhà sản xuất đồ nội thất hàng đầu quốc gia (Drexel), công ty đã bán được một số lượng lớn dòng tivi giá cao. Cuối cùng, sau một vụ mua lại, nó đã đặt chân vào lĩnh vực sản xuất máy trợ thính và có thể phát triển những thiết bị đặc biệt khác. Tóm lại, mặc dù trong thập kỷ tới, một vài tác nhân kích thích quan trọng sẽ tạo ra những bước đột phá lớn chưa từng có với dòng sản phẩm phát thanh truyền hình ban đầu của công ty, nhưng hiện tại điều đó vẫn chưa xảy ra. Tuy nhiên ban quản trị công ty luôn không ngừng tận dụng nguồn lực và kỹ năng trong bản thân tổ chức để tăng trưởng liên tục. Thị trường chứng khoán có đáp lại điều đó? Khi tôi viết xong ấn bản đầu tiên của cuốn sách này, cổ phiếu của Motorola có giá 451/2 đô-la. Ngày nay, mức giá của nó đã là 122 đô- la. Khi nhà đầu tư nhận ra những cơ hội như vậy, lợi nhuận kiếm được sẽ lớn đến chừng nào? Hãy lấy một ví dụ thực tế trong ngành mà chúng ta đang xem xét. Vào năm 1947, một người bạn của tôi ở phố Wall đã tiến hành điều tra khảo sát ngành truyền hình non trẻ. Anh ta nghiên cứu hơn mười nhà sản xuất các linh kiện chính, vào giai đoạn thuận lợi trong năm. Anh ta đưa ra kết luận là hoạt động kinh doanh sẽ ngày càng mang tính cạnh tranh, xuất hiện sự chuyển đổi vị trí dẫn đầu giữa các hãng, và cổ phiếu của một số ngành sẽ trở nên hấp dẫn các nhà đầu tư. Tuy nhiên, điều tra cho thấy ngành thiếu hụt một số lượng lớn các bóng thủy tinh cho đèn hình. Nhà sản xuất loại sản phẩm này thành công nhất là công ty Corning Glass Works. Nghiên cứu sâu hơn các khía cạnh kỹ thuật và nghiên cứu của công ty cho thấy rõ Corning Glass Works rất phù hợp để Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Nên mua gì? (1) 63 sản xuất bóng đèn thủy tinh cho ngành truyền hình. Đây là thế mạnh kinh doanh của công ty. Vì triển vọng chung của các dòng sản phẩm khác của công ty đều thuận lợi, nên phân tích này đánh giá cổ phiếu công ty lý tưởng cho cả đầu tư cá nhân và tổ chức. Khi đó, giá cổ phiếu công ty là khoảng 20 đô-la. Sau này, một cổ phiếu được chia tách thành 21/2, và mười năm sau khi bạn tôi mua cổ phiếu của Corning Glass Works, nó đã được bán ở mức giá hơn 100 đô-la, tức là gấp 250 lần của giá mua vào. Tiêu chí 2. Bộ máy quản lý của công ty có quyết tâm tiếp tục phát triển các dòng sản phẩm hay những quy trình sản xuất, nhằm gia tăng hơn nữa tổng doanh thu trong khi tiềm năng tăng trưởng của các dòng sản phẩm hấp dẫn hiện tại đã bị khai thác quá nhiều? Những công ty có triển vọng tăng trưởng trong một vài năm tiếp theo do nhu cầu mới về các dòng sản phẩm hiện tại, nhưng không có chính sách hay kế hoạch để tiếp tục phát triển thường chỉ mang lại khoản lợi nhuận một lần. Những công ty này không có khả năng cung cấp phương tiện để đạt được lợi nhuận bền vững trong vòng 10 hoặc 25 năm, mặc dù đây mới là con đường chắc chắn nhất dẫn đến thành công. Muốn đạt được sự tăng trưởng đó, các công ty cần có nghiên cứu khoa học và phát triển kỹ thuật. Dựa trên các phương tiện trên, các công ty có thể cải tiến các sản phẩm cũ và phát triển các sản phẩm mới. Và theo cách thức đó, một ban quản trị không thỏa mãn với những bước tăng trưởng nhất thời sẽ thấy rõ thực chất của tăng trưởng là liên tục phát triển. Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 64 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG Nhà đầu tư thường thu được những lợi nhuận cao nhất từ những công ty coi trọng việc nghiên cứu và cải tiến công nghệ nhằm triển khai những dòng sản phẩm mới có liên quan đến phạm vi hoạt động của công ty. Điều này không có nghĩa là một công ty đáng đầu tư sẽ phải có nhiều bộ phận, trong đó một số sản xuất những dòng sản phẩm hoàn toàn khác biệt. Điều này nghĩa là đặt nghiên cứu ở vị trí trung tâm của mỗi bộ phận, giống như một cái cây vươn ra nhiều nhánh từ thân của nó, sẽ tốt hơn rất nhiều một công ty kinh doanh những dòng sản phẩm mới không liên quan đến hoạt động chính của công ty, các sản phẩm mà nếu có thành công, thì cũng là trong những ngành hoàn toàn khác biệt với hoạt động kinh doanh hiện có. Tiêu chí 2 dường như hơi lặp lại tiêu chí 1. Nhưng thực tế lại khác. Tiêu chí 1 đánh giá một phần tiềm năng tăng trưởng thật sự của doanh thu nhờ vào sản phẩm của một công ty. Còn tiêu chí 2 đề cập đến thái độ quản lý. Liệu công ty có nhận ra đúng thời điểm phát triển thị trường hiện tại và để tiếp tục lớn mạnh có thể họ sẽ cần tạo ra những thị trường hoàn toàn mới trong tương lai? Công ty nào có cả hai lợi thế, khả năng tăng trưởng ở tiêu chí 1 và thái độ quản lý tốt ở tiêu chí 2 sẽ có nhiều khả năng mang lại khoản đầu tư có lợi nhuận tối đa. Tiêu chí 3. Những nỗ lực nghiên cứu và phát triển của công ty sẽ ảnh hưởng như thế nào đến quy mô của nó? Không khó để lấy số liệu các khoản đầu tư hàng năm của các công ty đại chúng dành cho việc nghiên cứu và phát triển, bởi hết các công ty trên đều công bố báo cáo tổng doanh thu bán hàng hàng Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Nên mua gì? (1) 65 năm. Chỉ với vài phép toán đơn giản, chúng ta có thể biết được phần trăm doanh thu trích ra dành cho nghiên cứu và phát triển. Nhiều nhà phân tích đầu tư chuyên nghiệp thích so sánh ngân sách dành cho nghiên cứu của công ty này với công ty khác hoạt động trong cùng lĩnh vực. Đôi khi, họ so sánh nó với mức trung bình trong cùng ngành, bằng cách lấy trung bình cộng của rất nhiều công ty hoạt động trong cùng lĩnh vực. Từ đó, họ đưa ra kết luận về tầm quan trọng của nỗ lực nghiên cứu của công ty đối với khả năng cạnh tranh và lượng tiền dành cho nghiên cứu trên mỗi cổ phiếu Số liệu trên chính là thước đo cho ta biết liệu công ty đang thực hiện rất nhiều nghiên cứu hay thực hiện chưa đủ. Nhưng nếu thiếu những hiểu biết sâu sắc thì các số liệu đó có thể bị sai lệch. Một lý do nằm ở cách công ty xác định khoản chi nào thuộc hay không thuộc chi phí nghiên cứu và phát triển. Có thể một công ty tính vào chi phí nghiên cứu khoản dành cho thiết kế bởi nó thật sự giúp điều chỉnh các sản phẩm hiện tại cho phù hợp với một yêu cầu nào đó. Ngược lại, một công ty khác sẽ tính chi phí vận hành một nhà máy sản xuất thí điểm một sản phẩm hoàn toàn mới vào chi phí sản xuất thay vì chi phí nghiên cứu. Hầu hết các chuyên gia gọi phương pháp này là chức năng nghiên cứu thuần túy bởi nó liên quan trực tiếp tới phương thức tạo ra một sản phẩm mới. Nếu tất cả các công ty báo cáo về chi phí nghiên cứu dựa trên một cơ sở kế toán có thể đối chiếu thì các số liệu liên quan đến toàn bộ các hoạt động nghiên cứu đã được tiến hành bởi các công ty nổi tiếng khác nhau sẽ không giống với những số liệu có trong chu kỳ tài chính. Nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt lớn giữa các công ty về lợi nhuận và chi phí nghiên cứu trong quá trình phân chia các hoạt động kinh doanh. Thậm chí, giữa các công ty được quản lý tốt nhất tỷ số Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long 980.54488 Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 66 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG dao động này dường như cũng lên tới 2:1. Điều này có nghĩa là, một số công ty hoạt động tốt thu lãi gấp đôi trên mỗi đô-la chi phí nghiên cứu so với các công ty cũng hoạt động tốt khác. Đối so sánh trong các công ty hoạt động ở mức trung bình, thì sự khác biệt giữa công ty hoạt động tốt nhất và bình thường trong số này là vô cùng lớn. Nguyên nhân là bởi những tiến bộ trong cách thức và quá trình sản xuất các phẩm mới không còn phụ thuộc vào một người tài giỏi. Chúng do nhóm các nhà khoa học trình độ cao, mỗi người một chuyên môn khác nhau, làm ra. Có người là nhà hóa học, có người là nhà vật lý chất lỏng, nhà luyện kim, hoặc nhà toán học. Kỹ năng của mỗi chuyên gia đóng góp một phần cần thiết để tạo nên những sản phẩm hấp dẫn. Cũng cần phải có trưởng nhóm nghiên cứu, người có thể kết hợp công việc khác nhau của mọi người và hướng chúng tới mục tiêu chung. Bởi vậy, số lượng hay uy tín của từng chuyên gia nghiên cứu trong mỗi công ty có lẽ sẽ bị lu mờ bởi hiệu quả làm việc theo nhóm. Mục đích của việc quản lý là kết hợp các chuyên gia với khả năng kỹ thuật khác nhau thành một nhóm chặt chẽ và khuyến khích mỗi cá nhân trong nhóm làm việc hiệu quả nhất. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhân viên nghiên cứu trong mỗi dự án phát triển và những người hiểu biết về sản xuất, bán hàng là rất quan trọng. Nếu không duy trì mối liên hệ chặt chẽ giữa nghiên cứu, sản xuất và marketing thì những sản phẩm mới được hình thành trong ý tưởng sẽ không được thiết kế và sản xuất ở mức giá rẻ nhất có thể, hoặc khi được thiết kế, cũng sẽ gặp thất bại trong việc tối đa thị phần bán hàng. Cuối cùng, còn có một kiểu hợp tác khác để chi phí nghiên cứu đạt hiệu quả tối đa. Đó là sự hợp tác với các nhà quản lý cấp cao nhất hiểu rõ bản chất cốt lõi của nghiên cứu thương mại. Không thể Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Nên mua gì? (1) 67 mở rộng những dự án phát triển trong những năm thuận lợi và cắt giảm mạnh trong những năm không thuận lợi mà không làm tổng chi phí tăng gấp bội. Đôi khi những chương trình "cấp tốc" vẫn luôn được các nhà quản lý cấp cao ưa chuộng cũng cần thiết, nhưng chi phí thường khá cao. Chương trình cấp tốc thường xảy ra khi các nhân sự nghiên cứu chủ chốt đột nhiên bị rút khỏi một dự án mà họ đang tham gia và tập trung vào một nhiệm vụ mới dù rất quan trọng ở thời điểm hiện tại nhưng không đáng để làm gián đoạn dự án. Cốt yếu để thành công trong nghiên cứu thương mại là chọn ra nhiệm vụ có khả năng mang lại lợi nhuận cao gấp nhiều lần chi phí nghiên cứu nó. Tuy nhiên, khi một dự án được khởi động, nếu thường xuyên cho phép việc cân nhắc ngân quỹ và những nhân tố phát sinh bên ngoài cắt giảm hoặc tăng tốc dự án sẽ khiến tổng chi phí tăng lên so với lợi nhuận thu được. Một số công ty hàng đầu lại không chú ý đến điều này. Tôi đã được nghe những nhà lãnh đạo của một vài công ty nhỏ nhưng thành công trong lĩnh vực điện tử, bày tỏ quan điểm. Đáng ngạc nhiên là ở chỗ họ không hề lo sợ phải cạnh tranh với những người khổng lồ trong ngành điện tử. Không lo lắng về việc sản xuất các sản phẩm có tính cạnh tranh của các công ty lớn không có nghĩa là đánh giá thấp khả năng của các nhà nghiên cứu hay không lường hết được những gì chi phí mà một công ty lớn thường sử dụng cho việc nghiên cứu. Mà là do các công ty lớn thường tạm dừng các dự án đang triển khai và thực hiện các chương trình cấp tốc nhằm đạt được các mục tiêu ngắn hạn của các nhà lãnh đạo. Một vài năm trước tôi được biết một trường đại học công nghệ nổi tiếng đã khuyên các sinh viên sắp tốt nghiệp của trường không nên đăng tuyển vào một công ty dầu khí. Lý do là bởi bởi lãnh đạo của công Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn 68 CỔ PHIẾU THƯỜNG, LỢI NHUẬN PHI THƯỜNG ty đó định thuê nhân viên trình độ cao cho những dự án kéo dài khoảng năm năm. Ba năm sau, công ty không còn hứng thú với một dự án trong số đó và đã đình chỉ nó, dẫn đến lãng phí tiền của cũng như tạo ấn tượng xấu với những ứng viên định xin việc vào công ty. Một nhân tố khác khiến việc định giá đầu tư chính xác cho nghiên cứu trở nên phức tạp, đó là làm thế nào định giá rất nhiều nghiên cứu liên quan đến hợp đồng quốc phòng. Những chương trình nghiên cứu như vậy không được thực hiện bằng chi phí của công ty, mà lấy từ ngân sách liên bang. Một số nhà thầu phụ trong lĩnh vực quốc phòng cũng có những nghiên cứu quan trọng cho lợi ích của nhà thầu chính mà họ đang cung cấp. Liệu nhà đầu tư có nên coi trọng tổng chi của dự án như vậy ngang bằng với nghiên cứu tiến hành bằng chi phí của chính công ty không? Nếu không, nên định giá nó ra sao trong tương quan với nghiên cứu được công ty bảo trợ? Giống như rất nhiều giai đoạn khác khác trong lĩnh vực đầu tư, không thể giải đáp những vấn đề này bằng công thức toán học cứng nhắc. Mỗi trường hợp lại một khác. Biên lợi nhuận của hợp đồng quân sự luôn nhỏ hơn của hợp đồng kinh tế phi chính phủ, vấn đề là ở chỗ hợp đồng mua bán những vũ khí mới thường là mục tiêu đấu thầu cạnh tranh từ các kế hoạch của chính phủ. Điều này có nghĩa, không thể kinh doanh các sản phẩm do chính phủ tài trợ nghiên cứu như các sản phẩm do công ty nghiên cứu. Do vậy, đứng trên quan điểm của nhà đầu tư, giá trị kinh tế của các dự án nghiên cứu được chính phủ tài trợ có sự khác biệt rất lớn. Ví dụ minh họa mang tính lý thuyết dưới đây có thể cho chúng ta thấy vì sao mà ba dự án sau lại có những giá trị rất khác biệt đối với nhà đầu tư: Một dự án sản xuất loại vũ khí mới tối tân không được phép sử Caûm ôn baïn ñaõ mua saùch. Reader.vn vaø Alphabooks giöõ quyeàn truy cöùu traùch nhieäm neáu baïn phaùt taùn Ebook naøy. bestwin111@yahoo.com.vn Hoang Tu Long Baûn quyeàn tieáng Vieät thuoäc veà Coâng ty coå phaàn saùch Alpha - Truï sôû chính: soá 31, Loâ 1A, Khu ñoâ thò Trung Yeân Trung Kinh, Caàu Giaáy, Haø Noäi - Tel: (84-4) 3722 6236. Fax: (84-4) 3722 6237 - Email: info@bizspace.vn Nên mua gì? (1) 69 dụng cho mục đích phi quân sự vì quyền sử dụng những loại vũ khí này đều thuộc chính phủ. Vấn đề là ở chỗ, sau khi phát minh ra loại vũ khí đó, công ty đã nghiên cứu nó không có bất cứ lợi thế nào so với công ty khác trong việc đấu thầu sản xuất. Những nỗ lực trong nghiên cứu như thế hầu như không có giá trị đối với nhà đầu tư. Nhưng nếu một dự án khác cũng sản xuất loại vũ khí tương tự với công nghệ sản xuất phức tạp hơn, nên công ty không tham gia nghiên cứu ngay từ đầu rất khó sản xuất ra chúng, thì cho dù không mang lại lợi nhuận cao, một dự án nghiên cứu như vậy sẽ vẫn có giá trị vừa phải với nhà đầu tư, bởi nó sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ và bảo đảm từ phía chính...